donderdag 15 december 2011

Overzicht zelfbedieningscollectie NA die wordt overgedragen aan CBG

De genealogische dienstverlening van het Nationaal Archief wordt overgenomen door het Centraal Bureau voor Genealogie. Zo ontstaat één genealogie-loket. Zie hier voor meer info. Onderstaand een overzicht van de zelfbedieningscollectie van het NA die in dat kader per 19 december 2011 wordt overgedragen aan het CBG.


CollectiesJaren Toeg./inv.nr



BEVOLKINGSREGISTRATIE




DTB

Dubbeldam, DTB microfiche,  1630-1811
Barendrecht- Zoetermeer,  DTB, Lidmaten etc  c.1572-1959



Burgerlijke Stand Zuid-Holland

Geboortenaktes 1811-1902 3.001-3.254
Overlijdensaktes 1811-1942 3.001-3.254
Huwelijksakten 1811-1932 3.001-3.254
Huwelijksbijlagen 1811-1912 3.001-3.254
Tienjarentafels 1811-c.1940
Burgerlijke Stand Zuid-Holland 1843-1944



BEVOLKINGSREGISTRATIE SURINAME



Doop, Touw, Begraafboeken Suriname c.1660-1830  1.05.11.16
Overlijden Paramaribo 1858-1960  plaatsingslijst



Diverse registers

Slavenregisters (2.2) 1830-1848
Geboorteakten (2.6) 1828 - 1904
Paramaribo

Bevolkingsregistratie. 1794-1995 lijst
Suriname Volkstelling 1811 1811 nvt
Suriname Volkstelling 1921 1921 2.10.19.01



ZUID HOLLANDSE BRONNEN




Kohieren van de 10e penning 1543 3.01.03
Memories van Successie 1806-1927 3.06.05
Nadere toegangen op genealogische bestanden Z-H




NATIONALE BRONNEN




Centraal Testamentenregister 1890-1973



Koloniën Militairen

Klappers stamboeken 1817-1949 2.10.50
Betaalstaten van Indische pensioenen 1868-1925 2.10.31
KNILstamboeken
2.10.50.01



Koloniën Ambtenaren

Stamboeken
2.10.01
Stamboeken
2.10.36.22
Stamkaarten 1912-1952 2.10.36.21
Landverhuizers , staten van 1848-1877 2.04.28/29
VOC 1700-1795 1.04.02
Soldijboeken kamer Zeeland

Soldijboeken kamer Delft

Soldijboeken kamer Rotterdam

maandag 5 december 2011

RA Tilburg zoekt vrijwilligers voor transcriberen charters Oisterwijk

Regionaal Archief Tilburg beheert een verzameling Oisterwijkse charters van de Middeleeuwen tot de achttiende eeuw.  Charters werden van de Middeleeuwen tot in de achttiende eeuw gebruikt om officiële berichten mee te verkondigen. Het zijn handgeschreven documenten, op perkament, vaak met een zegel van rode of groene was eraan vastgemaakt. In een charter staat bijvoorbeeld dat de vorst een bepaald privilege verleent, of dat een stuk grond aan de armen gegeven wordt.

In januari 2012 start het Regionaal Archief Tilburg met een onderzoeksproject rondom om een verzameling charters uit de huidige gemeente Oisterwijk. Dit in het kader van het jubileum 800 jaar stadsrechten van Oisterwijk. Eerder rondde Regionaal Archief Tilburg al de charterbank van Geertruidenberg en Raamsdonk af. Onderzoekers die zich als vrijwilliger hadden gemeld ‘vertaalden’ de teksten van 189 charters. De bedoeling is dat ook alle charters van Oisterwijk  getranscribeerd worden. Via de Charterbank van het regionaal Archief Tilburg komen ze vervolgens beschikbaar voor het grote publiek.

In totaal gaat het om 226 charters uit Oisterwijk, Moergestel en Heukelom. Daar zitten ook hele speciale bij! Kleine en grote, sommige niet meer dan een driehoekig stukje perkament, anderen geheel volgeschreven met vele zegels eraan. De inhoud varieert van akten van mandement, testamenten, beloften van betaling van een jaarlijkse rente, overdrachtsakten en akten van de raad en leenhof van Brabant.
Regionaal Archief Tilburg heeft alle charters van Oisterwijk geïnventariseerd, gerestaureerd, geconserveerd en gedigitaliseerd. Nu nog de vrijwilligers vinden die de teksten transcriberen! Bent u geïnteresseerd in de geschiedenis van Oisterwijk en vindt u het leuk om te puzzelen met oud schrift, meldt u zich dan aan als vrijwilliger voor de Charterbank van Oisterwijk. Dat kan via info@regionaalarchieftilburg.nl ter attentie van Astrid de Beer. Het werk voor de Charterbank van Oisterwijk gaat van start op zaterdag 14 januari 2012 zal tot het eind van het jaar duren.

vrijdag 2 december 2011

Beschikbaarheid van huwelijksbijlagen in de provincies

In het decembernummer 2011 van Genealogie (blz. 160-161) verscheen een artikel van Rob van Drie over huwelijksbijlagen in de twintigste eeuw. Hieronder volgt voor de onderzoekers een eerste overzicht van de beschikbaarheid van de bijlagen bij de regionale historische centra (rhc's) in de provinciehoofdsteden. Van sommige plaatsen hebben de rhc's de originele bijlagen "vervreemd" (overgebracht naar regionale en locale archiefdiensten).

Huwelijksbijlagen zijn behalve in originele vorm meestal ook als microfilmkopie of digitale kopie op verschillende plaatsen voorhanden. Naast de regionale historische centra beschikken het Centraal Bureau voor Genealogie en de regionale en plaatselijke archiefdienten ook vaak over microfilmkopieën. Door in de webcatalogus van het CBG een plaatsnaam in te typen kunt u zien of er microfiches met bronnen van deze plaats zijn. Op de website van Familysearch (Mormonen) zijn veel van de door de Momonen gefilmde huwelijksbijlagen beschikbaar. Een toegang op provincie en plaats geeft de website van Jacques Verheijden. Zie www.genver.nl.

De huwelijksbijlagen vanaf 1933 zijn in de meeste provincies "geschoond". Hierbij zijn alleen de bijlagen bewaard van de huwelijken waarvan een van de partners niet in Nederland geboren was, c.q. niet de Nederlandse nationalities bezat, en bijlagen die een medische verklaring bevatten. In het overzicht hieronder staat in dat geval "deels vernietigd". 

Drenthe
Drents Archief, Assen
Op microfilm t/m 1922, deze komen eind 2012 beschikbaar in digitale studiezaal Drents Archief, origineel 1923-1932, 1933-1942 ter inzage in 2018. N.B. vanaf 1933 deels vernietigd.

Flevoland
Nieuw Land Erfgoedcentrum, Lelystad
[informatie volgt] 

Friesland
Tresoar, Leeuwarden
Op microfilm t/m 1932, 1933-1942 ter inzage in 2018. N.B. vanaf 1933 deels vernietigd.

Gelderland
Gelders Archief, Arnhem
Op microfilm t/m 1922, origineel vanaf 1923 na 75 jaar beschikbaar (nu 1935). In verband met de nieuwbouw en de hieraan gekoppelde verhuizing zijn de originelen tot 2013 slechts bij uitzondering en op aanvraag in te zien in de studiezaal van het Gelders Archief. N.B. vanaf 1933 deels vernietigd 

Groningen
Groninger Archieven, Groningen
Op microfilm t/m 1912, origineel 1913-1932, 1933-1942 ter inzage in 2018. N.B. vanaf 1933 deels vernietigd.

Limburg
Regionaal Historisch Centrum Limburg, Maastricht
Op microfilm t/m 1922, origineel vanaf 1923 na 75 jaar beschikbaar (nu 1935). N.B. vanaf 1933 compleet bewaard, geen selectie.


Noord-Brabant
Brabants Historisch Informatie Centrum, Den Bosch
Op microfilm t/m 1932, origineel vanaf 1933 na 75 jaar beschikbaar (nu 1935), NB vanaf 1933 deels vernietigd. De originele huwelijksbijlagen t/m 1932 zijn overgebracht naar de betreffende regionale en plaatselijke archiefdiensten. Het BHIC heeft de originelen over deze periode alleen nog voor het huidige werkgebied.

Noord-Holland
Noord-Hollands Archief, Haarlem
Op microfilm t/m1932, origineel 1933-1942 ter inzage in 2018. N.B. vanaf 1933 deels vernietigd. Bij een brand in Alkmaar in 1890 gingen van een groot aantal gemeenten in Noord-Holland de huwelijksbijlagen 1811-1888 verloren (waaronder ook Urk en Vlieland, toen Noord-Hollandse gemeenten). Zie voor een lijst hiervan de website van NH Archief.

Overijssel
Historisch Centrum Overijssel, Zwolle
Op microfilm t/m 1922, origineel vanaf 1923 na 75 jaar beschikbaar (nu 1935).N.B. vanaf 1933 deels vernietigd. De originele huwelijksbijlagen uit het werkgebied van het Gemeentearchief Kampen en het Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek Deventer berusten bij deze archiefdiensten.

Utrecht
Het Utrechts Archief, Utrecht
Op microfilm t/m 1922,origineel vanaf 1923 na 75 jaar beschikbaar (nu 1935).N.B. vanaf 1933 deels vernietigd. Van de plaatsen uit het werkgebied van het streekarchief Vecht en Venen zijn de originele huwelijksbijlagen overgebracht naar dit archief. Dit betekent dat de bijlagen vanaf 1923 alleen daar raadpleegbaar zijn. 

Zeeland
Zeeuws Archief, Middelburg
Op microfilm t/m 1932, zie voor een overzicht per plaats de website Zeeuwen Gezocht, originelen 1933-1942 ter inzage in 2018. N.B. vanaf 1933 deels vernietigd. Van Noord- en Zuid-Beveland en Oost-Zeeuws-Vlaanderen zijn de bijlagen van voor 1877 vernietigd. 

Zuid-Holland
Nationaal Archief, Den Haag
Op microfilm t/m 1912, deze zijn vanaf 1 jan. 2012 ter inzage in de studiezaal van het CBG i.p.v. het NA, origineel 1913-1932, 1933-1942 ter inzage 2018. N.B. vanaf 1933 deels vernietigd. 

We verwachten dat op bovenstaande komende tijd aanvullingen en aanpassingen zullen volgen. 

Sailing Letters worden verder ontsloten door Meertens Instituut

De National Archives in Londen bewaart het archief van het High Court of Admiralty. In dit omvangrijke archief zitten circa 38.000 Nederlandse brieven en documenten. Deze zijn buit gemaakt door Engelse kapers die in de zeventiende en achttiende eeuw Nederlandse schepen veroverden. 
Het project Sailing Letters, dat in 2004 startte op initiatief van de Koninklijke Bibliotheek, had tot doel om de bekendheid van deze Nederlandse brieven en documenten in de National Archives te vergroten en deze documenten toegankelijk te maken voor onderzoekers. En met kennelijk succes.


Deze brieven vormden reeds aanleiding tot de reeks publicaties en een tv-serie:
De publicatiereeks Sailing Letters Journaal bestaat uit boeken met transcripties en inleidende hoofdstukken, plus bijbehorende dvd's met gedigitaliseerde documenten. In de KRO tv-serie Brieven boven Water werden brieven uit de17e en 18e die nooit aankwamen alsnog bij de nazaten van de geadresseerden te bezorgd. Komend jaar komt hiervan een tweede serie.
In 2011 is het project Sailing Letters, inclusief de index die een deel van de documenten ontsluit, overgedragen aan het Nationaal Archief. Zie de website van het NA voor meer informatie en toegang tot de index.

Het gros van de duizenden brieven in Londen wacht echter nog op ontsluiting. Op 23 november is bij het Meertens Instituut een vrijwilligersproject rond gekaapte brieven van start gegaan, met subsidie van het Prins Bernard Cultuurfonds. Het project stelt zich ten doel de Nederlandstalige gekaapte brieven uit de 17e en 18e eeuw te ontsluiten en te transcriberen. Daarvoor worden nog vrijwilligers gezocht. Zie website van het Meertens Instituut.

donderdag 1 december 2011

Struikelstenen en Joodsmonument.nl

Al eerder schreven we in Bronnen dossier@CBG over Struikelstenen. In het laatste nummer van CBG-kwartaalblad Genealogie (dec. 2011) wijdde Ruud Straatman zijn column Memo aan een drietal Struikelstenen die dit jaar bij hem in de straat werden gelegd. Onderstaand is deze column ook digitaal te lezen, inclusief de bijbehorende hyperlinks. Mensen die in hun eigen straat of buurt Struikelstenen aantreffen kunnen via de website Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland (joodsmonument.nl) makkelijk méér informatie vinden over de slachtoffers op de Struikelstenen. Het zou mooi zijn als in de toekomst vanuit joodsmonument.nl ook verwijzingen komen naar de Struikelstenen.

Struikelstenen in de Steenstraat

Op 28 april van dit jaar werden bij ons in de Tweede Jan Steenstraat in Amsterdam drie zogeheten ‘Struikelstenen’ in het trottoir gelegd. Ze vormen een tastbare herinnering aan de jodenvervolging in onze buurt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het zijn kubusvormige betonnen stenen van tien bij tien centimeter met een messing bovenplaat waarin de gegevens van slachtoffers zijn gegraveerd: naam, plaats en datum. Het goudkleurige nieuwe messing krijgt met de tijd een bronsachtig patina. Oorspronkelijk heten de stenen Stolpersteine (stolpern betekent struikelen in het Duits), naar een idee van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (Berlijn 1947). Hij legde in 1997 illegaal de eerste Stolperstein in het trottoir voor een huis in Berlijn waaruit Joden waren verdreven en vervolgens vermoord. Later werd toestemming verleend om méér Stolpersteine te plaatsen. De Struikelstenen zijn sympathieke kleine monumenten die samen een enorm omvangrijk monument vormen voor onmetelijk lijden. Ook in Nederland zijn inmiddels steeds meer Struikelstenen te vinden, onder andere in Hilversum, Rotterdam, Amsterdam, Kampen en Haarlem. Het publiek kan stenen adopteren (stolpersteine.com en struikelstenen.nl). De drie Struikelstenen in de Tweede Jan Steenstraat staan voor Raphaël Goudeketting (geb. Amsterdam 28 mei 1896, koopman), Lina Goudeketting-Jons (geb. Amsterdam 19 dec. 1896, hulp in de huishouding) en hun zoon Elja Goudeketting (Amsterdam 8 mei 1920, kleermaker).

Zij woonden op nummer 25, één hoog. Raphaël en Lina trouwden op 2 april 1919 te Amsterdam. Ze werden op 5 februari 1943 in Auschwitz vermoord, zoon Elja op 19 augustus 1942 in Birkenau. Raphaël en Lina hadden ook nog een dochter Hennie, die de oorlog overleefde. Zij werd apart van haar ouders en broer gedeporteerd en heeft hen nooit meer terug gezien. Zelf werd ze gevangen gezet in het beruchte blok tien van Auschwitz, waar medische experimenten werden uitgevoerd op mensen. Daar verbleef ze ongeveer tweeëneenhalf jaar. Ter gelegenheid van het leggen van de Struikelstenen voor haar ouders en broer in het trottoir voor haar ouderlijke huis is Hennie Goudeketting door de Amsterdamse tv-zender AT5 geïnterviewd. Een klein fragment van haar aangrijpende verhaal is te zien op de website van AT5.

woensdag 30 november 2011

Britse kranten 1700-1949 online.

Inmiddels is bijna iedereen wel bekend met de website Historische Kranten van de KB. Daar kun je vrij zoeken in vier eeuwen Nederlandse kranten. Onlangs werden er weer 1 miljoen pagina's toegevoegd aan die digitale verzameling.
De British Library heeft een soortgelijk initiatief: British Newspapers 1800-1900. Daar zijn inmiddels 2 miljoen pagina's van 19e eeuwse Britse kranten te doorzoeken.


In tegenstelling tot de Nederlandse site van de KB is de Britse site niet gratis. Maar wanneer je bij een onderzoek goede verwachtingen hebt om verder te komen via Britse kranten, dan loont het de moeite om voor 9,99 pond een week toegang aan te schaffen. Zie hier voor de voorwaarden. (In de bibliotheek van de British Library in Londen is de toegang tot de database wel gratis.)

De British Library heeft klaarblijkelijk afspraken met meerdere partijen, want er is nog een tweede website online waar oude kranten uit de collectie van de British Library kunnen worden doorzocht: The British Newspaper Archive. Deze bestrijkt met dik 3 miljoen pagina's een groter tijdvak, nl. 1700-1949. Ook hier moet worden betaald (zie voorwaarden).
Deze website heeft wel als voordeel dat je na het gratis zoeken een overzicht van hits krijgt met meer uitgebreide citaten uit de gevonden artikelen, waardoor je beter kunt inschatten wat voor jou de waarde is alvorens door te klikken en te gaan betalen.

Wat de Britse kranten interessant maakt is dat het kranten zijn van de absolute grootmacht in de 19e eeuw. In het Britse rijk ging de zon nooit onder, en de Britse politiek, zakenwereld en pers had een voor die tijd uitgesproken internationale blik. Met name voor onderzoekers met interesse voor migranten, Indië en De West kunnen Britse kranten een uitkomst zijn.

donderdag 24 november 2011

Lijsten van vegetariërs, dienstweigeraars, leden Walden, De Ploeg etc.

Website humanitarisme.nl biedt info over de geschiedenis van een aantal alternatieve idealistische bewegingen uit het laatste decennium van de 19e en de eerste helft van de 20e eeuw. Veel mensen kennen bijvoorbeeld wel de Kolonie Walden, een soort commune die in 1898 werd opgericht door de schrijver Frederik van Eden (1860-1932) en Weverij De Ploeg uit Bergeijk.

Frederik v. Eeden in Walden (ca. 1923)
Diverse organisaties en tijdschriften uit deze historische idealistische hoek komen aan bod, zoals de Vegetarische Bode en de Nederlandsche Vegetariërsbond. De website humanitarisme.nl lijkt nog in opbouw, wordt onderhouden door geestverwanten en biedt de onderzoeker een aantal interessante bronnen in de afdeling Persoonslijsten. Daarin onder andere overzichten van dienstweigeraars 1894-1918 met allerlei persoonsgegevens. Ook interessant is de Ledenlijst van de Nederlandsche Vegetariërsbond 1894 - 1918 en de leden van o.a. Walden en De Ploeg.

Met dank aan @VariasVias via Twitter
Zie ook website Frederik van Eeden Genootschap.

Transcripties kerkvisitatieverslagen oude bisdom Roermond (1559-1801) komen online

Wapen bisdom Roermond
Vanaf 31 december a.s. komen de transcripties van de kerkvisitatieverslagen van het oude bisdom Roermond online. Deze kerkvisitatieverslagen bestrijken de periode 1559-1801 en omvatten niet alleen het huidige volledig Nederlands-Limburgse bisdom Roermond, maar ook een groot aantal gemeenten in Duitsland en Brabant. Online komen niet alleen de scans van de originele verslagen (in Latijn), maar ook hun transcripties en vertalingen naar het Nederlands.

Om dit omvangrijke project te kunnen realiseren werkte het bisdom Roermond samen met het Regionaal Historisch Centrum Limburg. De verslagen zijn eerst geconserveerd en gedigitaliseerd met subsidie van Metamorfoze en vervolgens in een opvolgend project getranscribeerd en vertaald. Voor dat laatste werd met succes een beroep gedaan op een flink aantal Limburgse en Duitse subsidiegevers. Er wordt nog gezocht naar aanvullende financiering ten behoeve van de verslagen van gemeenten die eertijds onder het oude bisdom Roermond vielen maar nu bij Den Bosch horen.

De transcripties en vertalingen die klaar zijn worden rond 31december 2011 op internet geplaatst en gekoppeld aan de digitale versie van de originele visitatieverslagen. Het gaat dan om een eerste, voorlopige versie die nog zal worden gecontroleerd en waar nodig aangevuld en gecorrigeerd. De tweede en definitieve versie volgt vanaf 1 april 2012.

"De visitatieverslagen werpen licht op het kerkelijk leven aan de basis en de wijze waarop de bisschoppen daarop invloed trachtten uit te oefenen. In regel gaat het onder meer om gegevens over het kerkgebouw en de aankleding ervan, de ambtsvervulling en het gedrag van de pastoor en zijn medewerkers alsmede over het godsdienstig en zedelijk leven van de parochianen. Daarnaast bevat deze bron ook informatie die van belang is voor niet strikt kerkelijke aangelegenheden zoals demografie, genealogie, onderwijs, armenzorg, kunstgeschiedenis, volkscultuur en het plaatselijk gezag. Uit de beginperiode van het bisdom zijn als gevolg van de stadsbrand in 1665 vrijwel geen visitatieverslagen bewaard gebleven."

Zie ook website Bisdom Roermond

Voor de kerkelijke geschiedenis van Limburg is het archief van het oude bisdom Roermond 1559-1801 van cruciaal belang. Dit archief maakt deel uit van de collectie van het RHCL. Een eerste gedeelte van dit archief is sinds kort voor onderzoek toegankelijk: dat van het kathedraal kapittel 1297-1797. De online inventaris op het archief van het kathedraal kapittel 1297-1797 is ook van grote waarde voor de vroege geschiedenis van Sint-Odiliënberg en Roermond; het kapittel is ontstaan in Sint-Odiliënberg maar wegens onveiligheid in 1361 verplaatst naar Roermond. Het archief van het kathedraal kapittel is tevens van belang in de context van de kerkvisitatieverslagen.

Zie ook website RHCL

maandag 31 oktober 2011

Limburgs Erfgoed in beeldbank bijeen gebracht

Een groeiend aantal organisaties werkt samen aan de website Limburgs Erfgoed. De Limburgse geschiedenis is vastgelegd in boeken, prenten, kaarten, schilderijen, films en foto’s. Deze worden bijeen gebracht in Limburgs Erfgoed, waar de geïnteresseerde gebruiker de groeiende beeldbank op allerlei manieren kan doorzoeken. Van artefacten van bandkeramiekers tot industrieel erfgoed.

"De site is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in Limburgs erfgoed. Op de Limburgse erfgoedsite vindt u onder meer links naar organisaties in Limburg die het cultureel erfgoed bewaren, bestuderen, promoten en tentoonstellen. U kunt er ook terecht voor topstukken, voorbeelden van en artikelen over specifieke thema's binnen het rijke Limburgse erfgoed". Ook handig voor historici en genealogen dus.
Limburgs Erfgoed bevat inmiddels méér dan 70.000 items.

woensdag 26 oktober 2011

Registers van de Krankenbezoeker uit Bergen op Zoom

Naar aanleiding van de recente reeks berichten over Doodsbriefjes tipte archiefinspecteur Albert Hoekstra ons over een leuke bron uit Bergen op Zoom in het Markiezenhof:
"In Bergen op Zoom bestaat nog een bijzondere bron, waarvan het ontstaan samenhangt met het feit dat deze stad sinds 1579 garnizoensstad was. De militaire overheid vreesde daar het uitbreken van besmettelijke ziekten, vanwege de grote opeenhoping van mensen. Bij een eerste teken van een besmettelijke ziekte moest ingegrepen kunnen worden. Daarom hield de stedelijke overheid een register bij, waarin de overlijdens genoteerd werden. Deze registers van de Krankenbezoeker zijn vanaf 1657 bewaard gebleven. In eerste instantie noteerde men enkel de naam van de overledenen, maar vanaf het laatste kwart vanaf de achttiende eeuw werden ook leeftijd, doodsoorzaak en adres vermeld."


Elly van Eekelen, coördinator dienstverlening van Het Markiezenhof in Bergen op Zoom, voorzag ons van de gedetailleerde gegevens over deze Begraaflijsten van de Krankenbezoeker 1657-1804 en de Overlijdensregisters van de Krankenbezoeker 1660-1811.
  • Begraaflijsten Krankenbezoeker 1657-1700 map 2   archief 31 inv.nr. 54.2
  • Begraaflijsten Krankenbezoeker 1657-1700 map 3   archief 31 inv.nr. 54.3
  • Begraaflijsten Krankenbezoeker 1657-1700 map 4   archief 31 inv.nr.54.4
  • Begraaflijsten Krankenbezoeker 1701-1804 map 1   archief 31 inv.nr.55.1
  • Begraaflijsten Krankenbezoeker 1701-1804 map 2   archief 31 inv.nr.55.2
  • Begraaflijsten Krankenbezoeker 1701-1804 map 3   archief 31 inv.nr.55.3
  • Begraaflijsten Krankenbezoeker 1701-1804 map 4   archief 31 inv.nr.55.4
  • Begraaflijsten Krankenbezoeker 1701-1804 map 5   archief 31 inv.nr.55.5
  • Overlijdensregister Krankenbezoeker 1660-1700     archief 31 inv.nr.56
  • Overlijdensregister Krankenbezoeker 1701-1737     archief 31 inv.nr.57
  • Overlijdensregister Krankenbezoeker 1738-1768     archief 31 inv.nr.58
  • Overlijdensregister Krankenbezoeker 1769-1801     archief 31 inv.nr.59
  • Overlijdensregister Krankenbezoeker 1702-1811     archief 31 inv.nr.60
De Begraaflijsten en Overlijdensregisters van de Krankenbezoeker zijn online raadpleegbaar. Ze kunnen worden ingezien via de database op de website van het Markiezenhof. Ga aldaar naar Zoeken en vinden, vervolgens naar bladeren in bronnen en kies daar voor  Bergen op Zoom en DTB registers.


Uiteraard worden de vermeldingen in de Begraaflijsten en Overlijdensregisters van de Krankenbezoeker ook teruggevonden bij het Zoeken op naam in de genealogische database op de website van het Markiezenhof.

maandag 10 oktober 2011

Overzicht geliquideerden WO II

In de Tweede Wereldoorlog werden meer dan 500 mensen geliquideerd door het verzet. Meestal ging het om collaborateurs of verraders, maar soms werden eenvoudige Duitse militairen of zelfs onschuldige Nederlanders gedood. Historicus Albert Oosthoek (Rotterdam, 1964) en journalist Jack Kooistra (Zwaagwesteinde, 1930) deden onderzoek naar de liquidaties in WO II en brachten veel bijzonderheden bijeen over een groot aantal gevallen.

Dit leidde in 2009 tot een mooi naslagwerk getiteld Recht op wraak. Liquidaties in Nederland 1940-1945. Van de verschillende slachtoffers wordt veelal vermeld waarom ze zijn omgebracht, waar en wanneer dit gebeurde en op welke wijze dat geschiedde. De slachtoffers zijn verdeeld over zes categorieën:
  • Duitsers, politiemensen, landwachters, bestuurders en Oostboeren en Oostfronters gedood door partizanen.
  • Collaborateurs en handlangers
  • V-Männer (= Vertrauens-Personen) en infiltranten
  • Lastige of gevaarlijke onderduikers
  • 'Bedrijfsongevallen'. Dubieuze aanslagen en misverstanden
  • Vuurgevechten en schermutselingen
Een apart hoofdstuk is gewijd aan Rotterdam, waar in 1944-1945 een heuse stadsguerilla woedde tussen de Knokploeg Rotterdam-Zuid en de Duitsers.

Albert Oosthoek en Jack Kooistra, Recht op wraak. Liquidaties in Nederland 1940-1945. Verschenen bij Penn Uitgeverij, Leeuwarden 2009, 320 pag.'s, prijs € 22,-,  isbn 978 90 77948 25 5

Jodenjacht en de onthutsende rol van de Nederlandse politie in WO II

In april 2011 werd tijdens het symposium getiteld Slachtoffers in een daderarchief een database gepresenteerd van ongeveer 9.000 namen van Joodse slachtoffers van de ca. 250 belangrijkste Jodenjagers die konden worden aangetroffen in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) van het Nationaal Archief. De zoektocht naar die 9.000 slachtoffernamen werd uitgevoerd door zes onderzoekers onder leiding van Jan Kompagnie en Ad van Liempt.

De zoektocht in dit uitzonderlijk rijke archief leverde echter ook heel veel informatie op over de werkwijze en achtergronden van de daders. Die informatie heeft nu zijn weg gevonden naar een indrukwekkende boek: Jodenjacht. De onthutsende rol van de Nederlandse politie in de Tweede Wereldoorlog. De ondertitel vertelt in feite al bijna het hele verhaal. Een boek dat je gelezen moet hebben wanneer je wilt begrijpen hoe de Jodenjacht in WO II werd georganiseerd en van welke praktijken de daders zich bedienden. Zie ook het web-interview met Ad van Liempt.

Ad van Liempt en Jan H. Kompagnie (red.), Jodenjacht. De onthutsende rol van de Nederlandse politie in de Tweede Wereldoorlog. Vandaag verschenen bij Uitgeverij Balans, 352 pag.'s, prijs € 19,95, isbn 9789760033681

Ad van Liempt schreef in 2003 ook het boek Kopgeld, dat handelt over privé-personen die zich als premiejager schuldig maakten aan Jodenjacht. 

maandag 3 oktober 2011

Scripties van Jonge Historici online

"Een essentieel onderdeel van de universitaire opleiding tot historicus is het schrijven van werkstukken, essays en scripties, die alle slechts door één docent worden gelezen alvorens ze roemloos in de prullenbak verdwijnen of, in het beste geval, kortstondig dienst doen als onderzetter, kladblok of pakpapier voor een boterham oude kaas." Aldus opent de website van Jonge Historici Schrijven Geschiedenis (JHSG).  Een waar woord, dat schreeuwde om actie.

Een groepje jonge historici kwam in actie, hetgeen leidde tot de website JHSG. Via die website kunnen historisch geïnteresseerden allerlei interessante scripties terugvinden over uiteenlopende onderwerpen.  Wat bijvoorbeeld te denken van de scriptie van Edwin Bollebakker uit 2011 met de veelbelovende titel De WAO van de oudheid. Invalidenuitkeringen in Athene en Rome. Of de scriptie van Yannick Bijl, die nu hyperactueel is in verband met de tv-serie De Slavernij: Christelijke slaaf van Ottomaanse kapers. Ottomaanse kaapvaart en slavenhandel in de zestiende eeuw.

Een mooi initiatief kortom, die website van JHSG. Volg ze ook via Twitter.
Zie ook Historici.nl over JHSG. 

donderdag 29 september 2011

De doodsbriefjes van de Bommelerwaard

Naar aanleiding van de recente aandacht voor doodsbriefjes in het septembernummer van het CBG-tijdschrift Genealogie meldt na Gemeentearchief Roosendaal en het BHIC nu ook Streekarchief Bommelerwaard ons dat het nog beschikt over doodsbriefjes. In dit geval betreft het de gemeenten Brakel, Hedel, Heerewaarde, Poederoijen, Rossum en Zuijlichem. Zie de website van Streekarchief Bommelerwaard welke exacte periodes het per gemeente betreft.

Overigens heeft het Streekarchief Bommelerwaard sinds gisteren ook een eigen weblog. De eerste bijdrage aan de weblog is gewijd aan doodsbriefjes. Streekarchivaris Jan Buylinckx relativeert daarin de bewering van Rob van Drie in het Genealogie-artikel dat archieven gerechtigd zouden zijn om doodsbriefjes te vernietigen. Dat is volgens hem alleen het geval indien de doodsoorzaken van de doodsbriefjes overgenomen zijn op de persoonskaarten, en dat is in veel gemeenten niet gebeurd. Wanneer dit niet is gebeurd zijn volgens Jan Buylinckx archieven verplicht om de doodsbriefjes te bewaren. En dat is zeker goed nieuws.

maandag 26 september 2011

NIMH presenteert mooie beeldbank militaire historie

Vandaag lanceerde het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) een mooie digitale beeldbank. Via deze beeldbank voor militaire historie zijn meteen 150.000 afbeeldingen beschikbaar gekomen voor historisch geïnteresseerde onderzoekers. De afbeeldingen bestrijken de gehele 19e en 20e eeuw en vormen uiteraard prachtig illustratiemateriaal. De afbeeldingen zijn afkomstig uit de defensie-archieven van de Koninklijke Marine, de Koninklijke Landmacht, de Koninklijke Luchtmacht en de Koninklijke Marechaussee. In totaal beschikt het NIMH over circa 2 miljoen afbeeldingen. De komende tijd zal de beeldbank dan ook regelmatig aangevuld worden.

Even grasduinen door de collectie maakte duidelijk dat in de beeldbank niet alleen foto's zitten, maar ook digitale reproducties van tekeningen en etsen. Zoals bijvoorbeeld de bijgaande afbeelding van de Gele Rijders in actie bij Stralsund in 1809, ver voor de introductie van de fotografie.

In de collectie zijn uiteraard veel foto's te vinden van de Tweede Wereldoorlog, uit Nederlands-Indië en de West en van allerlei schepen en rijdend materieel. Maar ook recenter materiaal over de treinkapingen, militaire oefeningen en vredesacties in het kader van de VN.

maandag 19 september 2011

Oude kaarten van de Ryhiner Map Collection

Bij onderzoek naar familiegeschiedenis zijn oude kaarten vaak erg welkom. Enerzijds om je een voorstelling te maken van de leefwereld van de mensen die je bestudeert en vertrouwd te raken met geografische werkelijkheid van weleer en de toen gebruikelijke benamingen. Anderzijds zijn oude kaarten vaak geëigend illustratiemateriaal. Veel archieven bieden tegenwoordig online afbeeldingen van oude kaarten en prenten.



Soms is het echter handiger om op één plek een hele boel kaarten bijeen te vinden, zodat je lekker kunt grasduinen en in no-time virtueel van het 17e eeuwse Gelderland naar het 18e eeuwse Amerika kunt reizen.
Twee websites gebruik ik zelf vaak. De ene is de gedigitaliseerde Ryhiner Map Collection van de Universität Bern. Daar vind je 16 duizend verschillende gedigitaliseerde kaarten, stadsplattegronden en topografische afbeeldingen. Ze zijn geografisch georganiseerd. De onderstaand tabel verwijst naar de nummers waaronder het materiaal over een aantal relevante streken is geordend.

België              2901 - 2918, 8607
Nederland           3101 - 3117
Nederland,  steden  3118 - 3120
Rheinland           3001 - 3006
West-Indië          8001 - 8004 
Guyana              7905
New York            7810
Oost-Indië          7403

Ook handig is de commerciële site Geographicus fine antique maps. Via die website kun je oude kaarten kopen. De kaarten uit de voorraad zijn echter ook prachtig gedigitaliseerd en zoombaar. Je moet wel een beetje mazzel hebben dat de voor jou relevante kaart op voorraad is.

We houden ons uiteraard aanbevolen voor aanvullingen.

zaterdag 17 september 2011

De doodsbriefjes van het BHIC

Naar aanleiding van het artikel van Rob van Drie in het septembernummer van Genealogie mogen doodsbriefjes zich verheugen in plotseling toegenomen belangstelling.
Na Roosendaal berichtte ook het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) nog te beschikken over doodsbriefjes van een paar gemeenten. Het gaat om de doodsbriefjes van kortere of langere periodes uit de gemeenten Alem, Maren, Kessel, Berlicum, Cromvoirt, Schijndel, Sint-Michelsgestel, Sint-Oedenrode, Veghel en Vught.


Zie voor meer details het Brabantse Bronnen Blog van het BHIC of zoek op de website van het BHIC. Het Brabantse Bronnen Blog is overigens nieuw en lijkt voor onderzoekers met Brabantse roots iets om in de gaten te gaan houden.

donderdag 15 september 2011

Huygens ING en NOC*NSF lanceren Databank Sport

Het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis en het NOC*NSF hebben op 15 september 2011 samen de databank 'Sportbonden, sportclubs en sportperiodieken in Nederland tot en met 1940' gelanceerd.

Via deze nieuwe databank krijgen onderzoekers toegang tot bronnen van clubs die tijdens de Verzuiling voor de afzonderlijke katholieke, protestantse en socialistische sportbonden uitkwamen. Het gaat daarbij om voetbal-,  gymnastiek-, hockey-, korfbal-, schaak- en tennisclubs.
Voor genealogen en (regionale) historici is dit een belangrijk hulpmiddel bij het opsporen van gegevens over verenigingen die in het maatschappelijke leven van groepen en individuen vaak een belangrijke rol hebben gespeeld.


De 14.000 records in de database geven onder meer de datum van oprichting en ontbinding van de bond of clubs, de plaats van vestiging en de verklaring van de naam. Bij alle bonden is een overzicht gemaakt van de bladen of tijdschriften waarin zij hun officiële mededelingen publiceerden. Hierdoor kan een onderzoeker gericht op zoek naar het blad waarin mogelijk waardevolle informatie te vinden is over de gezochte club.

Zoeken in de database leidt tot tal van leuke ontdekkingen. Opvallend is bijvoorbeeld het enorme aantal voetbalclubs dat door het leven ging als Ajax. Dat waren er maar liefst 33, van Chèvremont tot Leeuwarden.

Deze Databank Sport is te vinden via de website Historici.nl, waar ook een groot aantal andere interessante bronnen en databases te vinden is. Zie hier voor meer achtergrondinformatie over de Databank Sport.

De doodsbriefjes van Roosendaal

Naar aanleiding van het artikel van Rob van Drie over doodsbriefjes in het septembernummer van Genealogie 2011 (zie ook vorige bijdrage aan Bronnen dossier@CBG) kregen we een reactie van het Gemeentearchief Roosendaal. Dat archief is een van de archiverende instellingen die de doodsbriefjes bewaard hebben, hetgeen bij lang niet alle archieven het geval is. In Roosendaal zijn de doodsbriefjes niet alleen bewaard, de inhoud ervan is d.m.v. indexering ook toegankelijk gemaakt via de website van het archief. Dat biedt iedereen dus de kans om eens wat te grasduinen in deze bron.

Ga op de website van Gemeentearchief Roosendaal naar ik zoek een persoon. Kies daar de optie 'toon uitgebreide zoekopties'. Kies vervolgens in de lijst 'type registratie' voor 'overlijdensoorzaak', vul de gegevens over de gezochte persoon in en klik op 'start zoeken'. De gegevens worden dan gepresenteerd als op de afbeelding.


donderdag 8 september 2011

Doodsbriefjes als genealogische bron

In het septembernummer 2011 van het kwartaalblad Genealogie (blz. 110-111)  verscheen van de hand van Rob van Drie een artikel over doodsbriefjes als bron voor  persoonsinformatie. Sinds 1865 is de arts die iemands dood vaststelt verplicht een verklaring van overlijden op te maken. Daarin tekent hij de doodsoorzaak op.

Om een indruk te krijgen van de informatie die de doodsbriefjes kunnen bieden volgt hier een lijst gebaseerd op de verklaringen uit 1885 voor de gemeente Haastrecht (Streekarchief Midden-Holland, Collectie bevolkingsboekhouding van Haastrecht 1812-1939, inv.nr. 55). De lijst geeft achtereenvolgend de overlijdensdatum, naam, leeftijd, ‘middellijke’ en ‘onmiddellijke’ doodsoorzaak (onderliggende ziekte en directe doodsoorzaak). Enkele gegevens zijn aangevuld vanuit Genlias (nu WieWasWie) waar de overlijdens van Haastrecht uit 1885 in opgenomen zijn. Die informatie staat tussen teksthaken.  
  • 2-1, Maria de Vrij, 80 jaar, marasmus sinilis        
  • 8-1, P[eijen] Hooge[r]waard, 85 jaar, mors physiologium, paralysis cordis
  • 12-1, [Eva van Dijk], huisvrouw van P. Oudejan[s], 80 jaar, bronchitis, paralysis cordis
  • 14-1, Arie de Jong, 60 jaar, sine cura medici       
  • 22-1, Theodorus Oorschot, 3,5 jaar, uitgestrekte verbranding  
  • 27-1, Jan Duivendijk, 14 jaar, onbekend               
  • 30-1, Gerritje Schoonderwoerd, 77 jaar, bronchitis, paralysis cordis
  • 13-2, Bastiaan Oosterlaken, 85 jaar, marasmus sinilis, paralysis cordis
  • 27-2, Wilhelmus Adrianus Putman, 57 jaar, bronchitis, paralysis cordis
  • 14-3, Gerrit Slootjes, 40 jaar, tuberculosis pulmonis sinistra, oedema pulmonum
  • 20-3, Adrianus Ballering, 25 jaar, longlijden, uitputting
  • 25-3, Petronella Maria Knoers, 4 maanden, nierlijden  
  • 1-4, Adrianus Heleonardus Drost, 71 jaar, myocarditis chronic, insufficientia cordis
  • 7-4, Willem Snelleman, 67 jaar, bronchitis chronica, apoplexia pituitaria
  • 7-4, Willem Brouwer, 21 jaar, verdrinking
  • 14-4, Letje Verboom, 4 maanden, diarrhoea infantum, paedatrophia
  • 21-4, Frederik de Bruin, 4 maanden, enteritis, convulsiones
  • 19-5, [Anna Margaretha Frij], huisvrouw van G[errit] de Jong, 52 jaar, chronische maagcatarh, uitputting
  • 20-5, Jacobus de Zeeuw, 84 jaar, marasmus sinilis, oedema pulmonum
  • 25-5, Leendert Oosterom, 20 weken, hydrops universalis congenita, ruptura spontanea hydrocephali
  • 30-5, Salomon Booy, 5 maanden, catarrhus intestus et pulmonum
  • 27-6, Krijn van Eik, 81 jaar, carcinoma lab. sup.  debilitas cordis
  • 1-8, Maria Geertruida Doest, [0 jaar], convulsiones, paralysis cerebr.
  • 27-8, Cornelia van Elteren, 6 maanden, gastroenteritis, convulsiones
  • 1-9, Joannes Sluis, 3 maanden, gastroenteritis, paedatrophia
  • 3-9, Dirk van Sijll, 80 jaar, bronchitis chronica, oedema pulmonum
  • 3-9, Theodora Wilhelmina Speng, 4 maanden, gastroenteritis, paedatrophia
  • 6-9, Izak van den Berg, 4 maanden, eczema capitus faciei, pyohaemia
  • 9-9, Cornelis Uitenbogaart, 3 maanden, gastroenteritis, paedatrophia
  • 16-9, Jorinus Brouwer de Koning, 19 jaar, febres continuae, exhaustio
  • 27-9, Petrus Josephus van Zuilen, 5 maanden, ingewandslijden             
  • 15-10, Maria Elisabeth Bons, 2 jaar, scrophulosis, convulsiones
  • 23-10, kind C.A. van Griethuizen, echtg. S. de Jong, 0 dagen, levenloos voldragen          
  • 28-10, Jacquemijntje Smit, 6 jaar, nephritis acuta (post typhoidea), asthma uraemicum
  • 30-10, Arie Klevers, stenosis pyloris, marasmus
  • 12-11, Geertje Slingeland, 4 maanden, paedatrophia (mortua est sine cura medici)
  • 1-12, Maria Overes, echtg. Straver, 29 jaar, phtisis pulmonum, haemorrhagia interna
  • 9-12, Maarten Ooms, 1,5 dag, debilitas congenita
  • 13-12, Gerrit de Vos, 69 jaar, slepende luchtpijpsontsteking (bronchitis)             
  • 17-12, Hannes Lensing, 73 jaar, bronchitis chronica, oedema pulmonum

Een goed hulpmiddel bij de interpretatie van medische terminologie in bronnen uit de 19e eeuw is Rudy's List of Archaic Medical Terms op de website Antiquus Morbus.
Verdere literatuur over de registratie van overlijdensoorzaken in Nederland: Poppel, F. van & J.P. van Dijk, The development of cause-of-death registration in the Netherlands, 1865-1955, Continuity and Change 12 (2) (1997), blz. 265-287. Als PDF te downloaden van de website van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI)

dinsdag 6 september 2011

Oral history van veteranen ontsloten en te beluisteren

Het is voor niet-militairen vaak moeilijk zich een voorstelling te maken van de belevenissen van soldaten in een oorlogsgebied of tijdens een vredesmissie. Toch wil menig familiehistoricus zich daar graag in verplaatsen. Op 8 september komt daarvoor een nieuw instrument ter beschikking. 
 
In vier jaar tijd heeft het Veteraneninstituut ruim duizend verhalen verzameld onder veteranen van nagenoeg alle conflicten en militaire missies waar Nederland bij betrokken was sinds mei 1940. Op donderdag 8 september aanstaande maakt het Veteraneninstituut  500 van deze zogenoemde oral history interviews toegankelijk via een speciale pagina op haar website. De interviews vonden plaats in de woonkamers van veteranen en duurden ongeveer tweeënhalf uur. De collectie is een waardevolle aanvulling op bestaande schriftelijke bronnen met informatie over de Nederlandse krijgsgeschiedenis. In de interviewcollectie staat namelijk het persoonlijke verhaal van de veteraan centraal. Niet alleen de missie wordt besproken; het hele leven van de veteraan komt aan de orde, van geboorte tot en met het moment van interviewen.

De collectie die binnen het Interviewproject Nederlandse Veteranen (IPNV) is opgebouwd is uniek. Ten eerste is het de grootste volledig digitale collectie interviews met Nederlandse veteranen die ons land kent. Daarnaast is de collectie geschikt voor uiteenlopende doelgroepen. De geïnterviewde veteranen hebben bijgedragen aan een schat aan informatie voor onder andere beleidsmakers, onderzoekers,  media en het geïnteresseerde publiek.

vrijdag 2 september 2011

Nieuwe website van Huygens ING en KNHG: Historici.nl

Het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (Huygens ING)en het Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap (KNHG) presenteerden onlangs een nieuwe website van en voor historici: www.historici.nl.


Huygens ING is na de fusie van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis en het Huygens Instituut het grootste geesteswetenschappelijke onderzoeksinstituut van Nederland. Het KNHG is de oudste en grootste beroepsorganistie voor historici. Behalve de content van de voormalige website inghist.nl (inmiddels offline) en het door het KNHG uitgegeven beroemde tijdschrift BMGN – Low Countries Historical review zijn met historici.nl ook toegankelijk: het Digitaal Wetenschapshistorisch Centrum (DWC), de Digitale Bibiotheek Nederlandse Geschiedenis (DBNG) en het Biografisch Portaal.

De site moet de favoriete startpagina worden voor professionele historici en andere belangstellenden in Nederlandse geschiedenis. Onderzoekers op het terrein van de Nederlandse geschiedenis en cultuur uit binnen- en buitenland zullen op den duur op www.historici.nl informatie over hun onderzoek, meningen en vragen kwijt kunnen. De overgang naar de nieuwe portalwebsite is goed geregeld. De links naar onderdelen van de voormalige website van Huygens ING blijven werken en leiden de bezoekers keurig naar Historici.nl.

Zie ook eerder bericht over Huygens ING op Methodiek dossier@CBG en Bronnen dossier@CBG.

Database met alle kardinalen vanaf het jaar 492 ...

De historicus en bibliothecaris Salvador Miranda is de initiatiefnemer en samensteller van een omvangrijke internet-database die geheel is gewijd aan de kardinalen van de RK kerk: The Cardinales of the Holy Roman Church. De database bevat een schat aan informatie en kan op verschillende manieren worden geraadpleegd.

Er is o.a. een lijst van alle kardinalen vanaf 492, waarop kan worden doorgeklikt naar biografische informatie over de individuen. Hoe dichter bij het heden, hoe meer de informatie de vorm aan neemt van complete biografieën.
Daarnaast geeft de database ook toegang tot overzichten van de samenstelling van alle conclaven vanaf 1061, een groot aantal portretten van kardinalen vanaf 1846 en een enorme bibliografie.

De database wordt gehost door de Florida International University Libraries. Salvador Miranda (Havanna 1939) heeft gedurende een kwart eeuw gewerkt voor die bibliotheek.

donderdag 1 september 2011

De online Theaterencyclopedie

Speurders en onderzoekers die acteurs tegenkomen op hun zoektocht kunnen sinds 1 september 2011 voor al hun vragen over de Nederlandse theatergeschiedenis terecht op de website Theaterencyclopedie.nl.  De website is een initiatief van het Theater Instituut Nederland (TIN). In de database is informatie te vinden over alle in Nederland gespeelde voorstellingen sinds 1900. 

Naast een tijdlijn met hoogtepunten uit de theatergeschiedenis zijn in het online archief honderden biografieën opgenomen van theatermakers, acteurs en dansers. Deze worden geïllustreerd met beelden en geluid- en videofragmenten. De database kan ook worden geraadpleegd voor oude theaterliedjes en interviews.
De digitale opslagplaats werkt volgens het 'wiki-principe'. Iedereen kan 'meeschrijven, corrigeren en aanvullen'. De harde feiten, zoals geboortedata, worden wel automatisch centraal bijgehouden vanuit het TIN. Zo worden de feiten gecheckt en worden dagelijks nieuwe gegevens aan de database toegevoegd.

maandag 22 augustus 2011

Vroege Europese boeken digitaal ...

De website Early European Books staat geheel in het teken van de geschiedenis van de boekdrukkunst in Europa van het allereerste begin tot het einde van de 17e eeuw. De bezoeker kan die geschiedenis volgen aan de hand van hoog-resolutie kleurenreproducties van veelal zeldzame en moeilijk verkrijgbare gedrukte bronnen.

Aan de website werken de Nationale Bibliotheken van verschillende landen mee. De toegang is beperkt tot studenten, medewerkers en bezoekers van bibliotheken, universiteiten en hoge scholen. Maar de Nederlandse content, die verzorgd wordt door de KB, is voor iedereen gratis toegankelijk. Je kunt bladeren op auteur of op verschillende manieren zoeken.

De eerste 500 Nederlandse boeken staan sinds 16 augustus online. Het betreft volgens de KB een mooi overzicht van wat de bewoners van de Nederlanden zoal bezighield in de zestiende eeuw: de Nederlandse opstand, godsdienstige geschillen, maar ook amoureus tijdverdrijf. Uiteindelijk zullen circa  50.000 bijzondere drukken tot 1700 uit de KB worden toegevoegd. (Zie ook de website van de KB voor méér informatie.)
Voor familiehistorici is hierdoor weer een mooie nieuwe bron beschikbaar gekomen, niet in de laatste plaats vanwege de vaak mooie afbeeldingen in de boeken.

Eerder presenteerde de KB samen met de Universiteiten van Amsterdam en Leiden al de website Early Dutch Books Online. Daarin ligt de nadruk op het einde van de 18e eeuw. Zie betreffende bijdrage aan Bronnen dossier@CBG.

maandag 18 juli 2011

Overzicht digitale toegangen Duitse archiefinstellingen

Het BAM-Portaal (zie vorige bijdrage) is vooralsnog slechts een eerste aanzet om centraal te kunnen zoeken in databases van meerdere instellingen in Duitsland. Ook in Duitsland zelf zijn de deskundigen nog niet tevreden met de mogelijkheden tot Metasuche in de collecties van Duitse instellingen. Daarom hierbij een link naar een overzicht van individuele digitale "Findbücher" van archieven en instellingen in verschillende Bundesländer. Die zijn nog niet allemaal vertegenwoordigd in het BAM-Portaal.

Met dank aan Agnes Jonker, docent aan Archiefschool.

Gemeenschappelijk portaal Duitse Bibliotheken, Archieven en Musea

De afkorting BAM staat voor de internettoegang op het gezamenlijke digitale aanbod van Duitse Bibliotheken, Archieven en Musea. Het BAM-Portaal richt zich zowel op wetenschappers als overige geïnteresseerde onderzoekers. Deze centrale toegang brengt boeken, bronnen en afbeeldingen van voorwerpen aan het licht die een onderzoeker anders veelal niet of slechts moeizaam zou kunnen vinden. En dat geldt met name ook voor familiehistorici, waarvan vele wortels of aanverwanten in Duitsland hebben.

BAM biedt naast globaal zoeken ook de mogelijkheid om verfijnd te zoeken. Door in het zoekscherm de optie '' aan te vinken kan men de zoekresultaten beperken tot treffers van gedigitaliseerde afbeeldingen, bronnen of boeken. 

Met dank aan tip van @EricHennekam via Twitter.

dinsdag 12 juli 2011

Beeldbank Gemeentearchief Roermond

Sinds medio juni 2011 zijn dik 1100 kaarten en tekeningen uit de collectie van het Gemeentearchief Roermond, daterend uit de periode van de 16e t/m de 19e eeuw, via de Beeldbank Gemeentearchief Roermond te doorzoeken en te bekijken. Het merendeel van de mooie scans is zoombaar. De collectie bevat ook kaarten van andere steden en plaatsen in de omgeving, o.a. van Maastricht.

Gravure uit 1626 in Beeldbank Gemeentearchief Roermond
De Beeldbank Gemeentearchief Roermond maakt gebruik van de infrastructuur van archieven.nl van De Ree Archiefsystemen.

Digitale Arena Delft uitgebreid met charters

Sinds 2007 kan via de website Digitale Arena Delft, de archiefbank van Archief Delft, worden gezocht in de indexgegevens van het Oud Notarieel Archief Delft 1572-1842. Sinds medio juni van dit jaar kan er ook worden gezocht in een kleine 300 Charters uit Delft e.o. vanaf 1246. De scans van de originele documenten, waarnaar kan worden doorgeklikt, zijn van uitstekende kwaliteit, zoombaar en gratis te downloaden.

In voorbereiding om te worden toegevoegd aan de Digitale Arena Delft zijn:
  • Oud Notarieel Archief Nootdorp 1722 - 1820
  • De Crimineelboeken van Delft 1536 - 1811

dinsdag 28 juni 2011

Genealogische voorstellingen op website Gallica

Op de website Gallica van de Bibliothèque nationale de France is een aantal prachtige gedigitaliseerde afbeeldingen van genealogische voorstellingen en stambomen te zien en te downloaden. Het gaat om voorstellingen betreffende verschillende koninklijke families, zoals Généalogie de la maison de Bourbon depuis Saint Louis uit de vroege 17e eeuw (onderstaand), en een afbeelding van de genealogie van Christus (ter linkerzijde).

De website Gallica is ook een bijna onuitputtelijke bron voor mensen die onderzoek doen naar Franse geschiedenis en genealogie.

maandag 20 juni 2011

De databases van de RKD

Onder het label kunstgeschiedenis passeerden in Bronnen dossier@CBG al eerder een tweetal databases de revue  waarin ook genealogen gegevens van hun gading kunnen vinden. Maar de misschien wel rijkste kunsthistorische databases zijn die van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD). De RKD houdt een aantal databases bij die via internet zijn te raadplegen:
De titels van de verschillende databases spreken min of meer voor zich. De voor familiehistorici meest relevante databases van de RKD zijn RKDartists en RKDportraits. In RKDartists vind je verwijzingen naar publicaties en gegevens over kunstenaars die in Nederland hebben geleefd of wier werk in Nederlandse musea te vinden is. In RKDportraits vind je geschilderde of getekende portretten van mensen die in Nederland hebben geleefd, geïndexeerd op naam van geportretteerde, met meestal ook een afbeelding van het portret. Niets is natuurlijk leuker dan het vinden van een portret van een voorouder.
Zie ook de gebruikerstips van het RKD en de 'introductie' bij de verschillende databases.

woensdag 25 mei 2011

Early Dutch Books Online m.i.v. 27 mei 2011

Met ingang van 27 mei zijn op Early Dutch Books Online 10.000 boeken op het gebied van de geesteswetenschappen full-text te doorzoeken. In totaal gaat het om meer dan twee miljoen pagina's.  Het gaat om Nederlandstalige boeken uit de periode 1781-1800.
Early Dutch Books is het resultaat van samenwerking tussen de bibliotheken van de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Leiden en de Koninklijke Bibliotheek. Er is gekozen voor de periode 1781-1800 omdat in die tijd de moderne drukletter Romein de overhand kreeg, en die is goed te OCR'en.

"Early Dutch Books Online richt zich voornamelijk op de zogeheten reguliere boeken, die bestaan uit geschiedkundige, politieke, theologische en letterkundige werken. Waarbij de volgende thematische clusters zijn te onderscheiden: History & Politics, Economy & Trade, Science & Ideas, Religion & Society, Daily Life & Education, Visual Arts, Literature & Drama , Dramaturgy and Musicology, Dialogues en Genre parodies."

Zie een eerdere bijdrage aan Methodiek dossier@CBG voor andere websites met gedigitaliseerde boeken en andere handige tips.

maandag 23 mei 2011

Notariële akten Archangelvaart 1594-1724

Op de website van Huygens ING is een database met betrekking tot de Archangelvaart beschikbaar gekomen.

Tot 1583 beschikte Rusland met Narva in het huidige Estland over een ijsvrije haven aan de Oostzee. Tijdens de Eerste Noordse Oorlog (1558-1582) verloor Rusland echter de controle over Narva en zag het zich genoodzaakt om uit te zien naar een alternatief. Dit werd Archangel aan de Witte Zee, dat gesticht werd in 1583. Archangel werd in korte tijd de belangrijkste haven voor handel tussen Rusland en West-Europa.
De Ruslandhandel vanuit het westen was van oudsher in handen van Zuidelijke Nederlanders. Met de val van Antwerpen (1585) vertrokken de leidende Antwerpse handelaren naar Amsterdam. Vanuit Amsterdam wisten de gewezen Antwerpenaren de controle over de Ruslandhandel te bestendigen, maar nu dus op Archangel.


Kooplieden die goederen naar Archangel wilden vervoeren, charterden doorgaans een schip in Amsterdam en legden dit vast bij de notaris. Ruim 3000 van deze contracten en circa 1600 andere soorten akten met betrekking tot de Ruslandvaart in de vroegmoderne tijd zijn nu toegankelijk via deze website.
De gegevens zijn oorspronkelijk in het Stadsarchief Amsterdam verzameld door Piet de Buck (1931-1999), docent aan de Universiteit Leiden. De afgelopen jaren zijn ze bij het Huygens ING omgewerkt tot een digitale database. De database, die in eerste instantie is bedoeld voor onderzoekers en studenten, is vanwege het grote aantal persoonsnamen ook relevant zijn voor genealogen. In de database gegevens over schip, schipper, handelaar, lading, haven van vertrek en haven van bestemming.

Zie ook de bijdrage over The Dutch in the Russian North in the XVI-XX centuries in Migranten dossier@CBG.

Met dank aan Archiefforum.

maandag 9 mei 2011

Interessante bronnen via diachronie.nl

Bronnen voor onderzoek naar familiegeschiedenis worden vaak op minder voor de hand liggende plaatsen aangetroffen. Dat geldt ook op het internet. Onder mensen die de ontwikkeling van cultuur en taal door de eeuwen heen bestuderen zijn oude teksten uiteraard populair. Deze worden uitgebreid bestudeerd en tegenwoordig ook in digitale vorm gedeeld met collega-onderzoekers. Via de website diachronie.nl, die wordt gehost door het Meertens Instituut, worden diverse gedigitaliseerde bronnen aangeboden die ook interessant zijn voor genealogen.

Zie voor de gedigitaliseerde bronnen de afdeling corpora op de website. O.a. het Cartularium van het Oldenzaalse Onze-Lieve-Vrouwen Gilde 1403-1560 en Vorwaerden bouck Hospitael Audenaerde 1385-1391. Verder reisverslagen en egodocumenten uit de 15e en 16e eeuw. De website is in opbouw en er zullen meer transcripties worden toegevoegd.

De website biedt ook een aantal handige links naar soortgelijke verzamelingen in het binnen- en buitenland.