donderdag 29 september 2011

De doodsbriefjes van de Bommelerwaard

Naar aanleiding van de recente aandacht voor doodsbriefjes in het septembernummer van het CBG-tijdschrift Genealogie meldt na Gemeentearchief Roosendaal en het BHIC nu ook Streekarchief Bommelerwaard ons dat het nog beschikt over doodsbriefjes. In dit geval betreft het de gemeenten Brakel, Hedel, Heerewaarde, Poederoijen, Rossum en Zuijlichem. Zie de website van Streekarchief Bommelerwaard welke exacte periodes het per gemeente betreft.

Overigens heeft het Streekarchief Bommelerwaard sinds gisteren ook een eigen weblog. De eerste bijdrage aan de weblog is gewijd aan doodsbriefjes. Streekarchivaris Jan Buylinckx relativeert daarin de bewering van Rob van Drie in het Genealogie-artikel dat archieven gerechtigd zouden zijn om doodsbriefjes te vernietigen. Dat is volgens hem alleen het geval indien de doodsoorzaken van de doodsbriefjes overgenomen zijn op de persoonskaarten, en dat is in veel gemeenten niet gebeurd. Wanneer dit niet is gebeurd zijn volgens Jan Buylinckx archieven verplicht om de doodsbriefjes te bewaren. En dat is zeker goed nieuws.

maandag 26 september 2011

NIMH presenteert mooie beeldbank militaire historie

Vandaag lanceerde het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) een mooie digitale beeldbank. Via deze beeldbank voor militaire historie zijn meteen 150.000 afbeeldingen beschikbaar gekomen voor historisch geïnteresseerde onderzoekers. De afbeeldingen bestrijken de gehele 19e en 20e eeuw en vormen uiteraard prachtig illustratiemateriaal. De afbeeldingen zijn afkomstig uit de defensie-archieven van de Koninklijke Marine, de Koninklijke Landmacht, de Koninklijke Luchtmacht en de Koninklijke Marechaussee. In totaal beschikt het NIMH over circa 2 miljoen afbeeldingen. De komende tijd zal de beeldbank dan ook regelmatig aangevuld worden.

Even grasduinen door de collectie maakte duidelijk dat in de beeldbank niet alleen foto's zitten, maar ook digitale reproducties van tekeningen en etsen. Zoals bijvoorbeeld de bijgaande afbeelding van de Gele Rijders in actie bij Stralsund in 1809, ver voor de introductie van de fotografie.

In de collectie zijn uiteraard veel foto's te vinden van de Tweede Wereldoorlog, uit Nederlands-Indië en de West en van allerlei schepen en rijdend materieel. Maar ook recenter materiaal over de treinkapingen, militaire oefeningen en vredesacties in het kader van de VN.

maandag 19 september 2011

Oude kaarten van de Ryhiner Map Collection

Bij onderzoek naar familiegeschiedenis zijn oude kaarten vaak erg welkom. Enerzijds om je een voorstelling te maken van de leefwereld van de mensen die je bestudeert en vertrouwd te raken met geografische werkelijkheid van weleer en de toen gebruikelijke benamingen. Anderzijds zijn oude kaarten vaak geëigend illustratiemateriaal. Veel archieven bieden tegenwoordig online afbeeldingen van oude kaarten en prenten.



Soms is het echter handiger om op één plek een hele boel kaarten bijeen te vinden, zodat je lekker kunt grasduinen en in no-time virtueel van het 17e eeuwse Gelderland naar het 18e eeuwse Amerika kunt reizen.
Twee websites gebruik ik zelf vaak. De ene is de gedigitaliseerde Ryhiner Map Collection van de Universität Bern. Daar vind je 16 duizend verschillende gedigitaliseerde kaarten, stadsplattegronden en topografische afbeeldingen. Ze zijn geografisch georganiseerd. De onderstaand tabel verwijst naar de nummers waaronder het materiaal over een aantal relevante streken is geordend.

België              2901 - 2918, 8607
Nederland           3101 - 3117
Nederland,  steden  3118 - 3120
Rheinland           3001 - 3006
West-Indië          8001 - 8004 
Guyana              7905
New York            7810
Oost-Indië          7403

Ook handig is de commerciële site Geographicus fine antique maps. Via die website kun je oude kaarten kopen. De kaarten uit de voorraad zijn echter ook prachtig gedigitaliseerd en zoombaar. Je moet wel een beetje mazzel hebben dat de voor jou relevante kaart op voorraad is.

We houden ons uiteraard aanbevolen voor aanvullingen.

zaterdag 17 september 2011

De doodsbriefjes van het BHIC

Naar aanleiding van het artikel van Rob van Drie in het septembernummer van Genealogie mogen doodsbriefjes zich verheugen in plotseling toegenomen belangstelling.
Na Roosendaal berichtte ook het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) nog te beschikken over doodsbriefjes van een paar gemeenten. Het gaat om de doodsbriefjes van kortere of langere periodes uit de gemeenten Alem, Maren, Kessel, Berlicum, Cromvoirt, Schijndel, Sint-Michelsgestel, Sint-Oedenrode, Veghel en Vught.


Zie voor meer details het Brabantse Bronnen Blog van het BHIC of zoek op de website van het BHIC. Het Brabantse Bronnen Blog is overigens nieuw en lijkt voor onderzoekers met Brabantse roots iets om in de gaten te gaan houden.

donderdag 15 september 2011

Huygens ING en NOC*NSF lanceren Databank Sport

Het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis en het NOC*NSF hebben op 15 september 2011 samen de databank 'Sportbonden, sportclubs en sportperiodieken in Nederland tot en met 1940' gelanceerd.

Via deze nieuwe databank krijgen onderzoekers toegang tot bronnen van clubs die tijdens de Verzuiling voor de afzonderlijke katholieke, protestantse en socialistische sportbonden uitkwamen. Het gaat daarbij om voetbal-,  gymnastiek-, hockey-, korfbal-, schaak- en tennisclubs.
Voor genealogen en (regionale) historici is dit een belangrijk hulpmiddel bij het opsporen van gegevens over verenigingen die in het maatschappelijke leven van groepen en individuen vaak een belangrijke rol hebben gespeeld.


De 14.000 records in de database geven onder meer de datum van oprichting en ontbinding van de bond of clubs, de plaats van vestiging en de verklaring van de naam. Bij alle bonden is een overzicht gemaakt van de bladen of tijdschriften waarin zij hun officiële mededelingen publiceerden. Hierdoor kan een onderzoeker gericht op zoek naar het blad waarin mogelijk waardevolle informatie te vinden is over de gezochte club.

Zoeken in de database leidt tot tal van leuke ontdekkingen. Opvallend is bijvoorbeeld het enorme aantal voetbalclubs dat door het leven ging als Ajax. Dat waren er maar liefst 33, van Chèvremont tot Leeuwarden.

Deze Databank Sport is te vinden via de website Historici.nl, waar ook een groot aantal andere interessante bronnen en databases te vinden is. Zie hier voor meer achtergrondinformatie over de Databank Sport.

De doodsbriefjes van Roosendaal

Naar aanleiding van het artikel van Rob van Drie over doodsbriefjes in het septembernummer van Genealogie 2011 (zie ook vorige bijdrage aan Bronnen dossier@CBG) kregen we een reactie van het Gemeentearchief Roosendaal. Dat archief is een van de archiverende instellingen die de doodsbriefjes bewaard hebben, hetgeen bij lang niet alle archieven het geval is. In Roosendaal zijn de doodsbriefjes niet alleen bewaard, de inhoud ervan is d.m.v. indexering ook toegankelijk gemaakt via de website van het archief. Dat biedt iedereen dus de kans om eens wat te grasduinen in deze bron.

Ga op de website van Gemeentearchief Roosendaal naar ik zoek een persoon. Kies daar de optie 'toon uitgebreide zoekopties'. Kies vervolgens in de lijst 'type registratie' voor 'overlijdensoorzaak', vul de gegevens over de gezochte persoon in en klik op 'start zoeken'. De gegevens worden dan gepresenteerd als op de afbeelding.


donderdag 8 september 2011

Doodsbriefjes als genealogische bron

In het septembernummer 2011 van het kwartaalblad Genealogie (blz. 110-111)  verscheen van de hand van Rob van Drie een artikel over doodsbriefjes als bron voor  persoonsinformatie. Sinds 1865 is de arts die iemands dood vaststelt verplicht een verklaring van overlijden op te maken. Daarin tekent hij de doodsoorzaak op.

Om een indruk te krijgen van de informatie die de doodsbriefjes kunnen bieden volgt hier een lijst gebaseerd op de verklaringen uit 1885 voor de gemeente Haastrecht (Streekarchief Midden-Holland, Collectie bevolkingsboekhouding van Haastrecht 1812-1939, inv.nr. 55). De lijst geeft achtereenvolgend de overlijdensdatum, naam, leeftijd, ‘middellijke’ en ‘onmiddellijke’ doodsoorzaak (onderliggende ziekte en directe doodsoorzaak). Enkele gegevens zijn aangevuld vanuit Genlias (nu WieWasWie) waar de overlijdens van Haastrecht uit 1885 in opgenomen zijn. Die informatie staat tussen teksthaken.  
  • 2-1, Maria de Vrij, 80 jaar, marasmus sinilis        
  • 8-1, P[eijen] Hooge[r]waard, 85 jaar, mors physiologium, paralysis cordis
  • 12-1, [Eva van Dijk], huisvrouw van P. Oudejan[s], 80 jaar, bronchitis, paralysis cordis
  • 14-1, Arie de Jong, 60 jaar, sine cura medici       
  • 22-1, Theodorus Oorschot, 3,5 jaar, uitgestrekte verbranding  
  • 27-1, Jan Duivendijk, 14 jaar, onbekend               
  • 30-1, Gerritje Schoonderwoerd, 77 jaar, bronchitis, paralysis cordis
  • 13-2, Bastiaan Oosterlaken, 85 jaar, marasmus sinilis, paralysis cordis
  • 27-2, Wilhelmus Adrianus Putman, 57 jaar, bronchitis, paralysis cordis
  • 14-3, Gerrit Slootjes, 40 jaar, tuberculosis pulmonis sinistra, oedema pulmonum
  • 20-3, Adrianus Ballering, 25 jaar, longlijden, uitputting
  • 25-3, Petronella Maria Knoers, 4 maanden, nierlijden  
  • 1-4, Adrianus Heleonardus Drost, 71 jaar, myocarditis chronic, insufficientia cordis
  • 7-4, Willem Snelleman, 67 jaar, bronchitis chronica, apoplexia pituitaria
  • 7-4, Willem Brouwer, 21 jaar, verdrinking
  • 14-4, Letje Verboom, 4 maanden, diarrhoea infantum, paedatrophia
  • 21-4, Frederik de Bruin, 4 maanden, enteritis, convulsiones
  • 19-5, [Anna Margaretha Frij], huisvrouw van G[errit] de Jong, 52 jaar, chronische maagcatarh, uitputting
  • 20-5, Jacobus de Zeeuw, 84 jaar, marasmus sinilis, oedema pulmonum
  • 25-5, Leendert Oosterom, 20 weken, hydrops universalis congenita, ruptura spontanea hydrocephali
  • 30-5, Salomon Booy, 5 maanden, catarrhus intestus et pulmonum
  • 27-6, Krijn van Eik, 81 jaar, carcinoma lab. sup.  debilitas cordis
  • 1-8, Maria Geertruida Doest, [0 jaar], convulsiones, paralysis cerebr.
  • 27-8, Cornelia van Elteren, 6 maanden, gastroenteritis, convulsiones
  • 1-9, Joannes Sluis, 3 maanden, gastroenteritis, paedatrophia
  • 3-9, Dirk van Sijll, 80 jaar, bronchitis chronica, oedema pulmonum
  • 3-9, Theodora Wilhelmina Speng, 4 maanden, gastroenteritis, paedatrophia
  • 6-9, Izak van den Berg, 4 maanden, eczema capitus faciei, pyohaemia
  • 9-9, Cornelis Uitenbogaart, 3 maanden, gastroenteritis, paedatrophia
  • 16-9, Jorinus Brouwer de Koning, 19 jaar, febres continuae, exhaustio
  • 27-9, Petrus Josephus van Zuilen, 5 maanden, ingewandslijden             
  • 15-10, Maria Elisabeth Bons, 2 jaar, scrophulosis, convulsiones
  • 23-10, kind C.A. van Griethuizen, echtg. S. de Jong, 0 dagen, levenloos voldragen          
  • 28-10, Jacquemijntje Smit, 6 jaar, nephritis acuta (post typhoidea), asthma uraemicum
  • 30-10, Arie Klevers, stenosis pyloris, marasmus
  • 12-11, Geertje Slingeland, 4 maanden, paedatrophia (mortua est sine cura medici)
  • 1-12, Maria Overes, echtg. Straver, 29 jaar, phtisis pulmonum, haemorrhagia interna
  • 9-12, Maarten Ooms, 1,5 dag, debilitas congenita
  • 13-12, Gerrit de Vos, 69 jaar, slepende luchtpijpsontsteking (bronchitis)             
  • 17-12, Hannes Lensing, 73 jaar, bronchitis chronica, oedema pulmonum

Een goed hulpmiddel bij de interpretatie van medische terminologie in bronnen uit de 19e eeuw is Rudy's List of Archaic Medical Terms op de website Antiquus Morbus.
Verdere literatuur over de registratie van overlijdensoorzaken in Nederland: Poppel, F. van & J.P. van Dijk, The development of cause-of-death registration in the Netherlands, 1865-1955, Continuity and Change 12 (2) (1997), blz. 265-287. Als PDF te downloaden van de website van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI)

dinsdag 6 september 2011

Oral history van veteranen ontsloten en te beluisteren

Het is voor niet-militairen vaak moeilijk zich een voorstelling te maken van de belevenissen van soldaten in een oorlogsgebied of tijdens een vredesmissie. Toch wil menig familiehistoricus zich daar graag in verplaatsen. Op 8 september komt daarvoor een nieuw instrument ter beschikking. 
 
In vier jaar tijd heeft het Veteraneninstituut ruim duizend verhalen verzameld onder veteranen van nagenoeg alle conflicten en militaire missies waar Nederland bij betrokken was sinds mei 1940. Op donderdag 8 september aanstaande maakt het Veteraneninstituut  500 van deze zogenoemde oral history interviews toegankelijk via een speciale pagina op haar website. De interviews vonden plaats in de woonkamers van veteranen en duurden ongeveer tweeënhalf uur. De collectie is een waardevolle aanvulling op bestaande schriftelijke bronnen met informatie over de Nederlandse krijgsgeschiedenis. In de interviewcollectie staat namelijk het persoonlijke verhaal van de veteraan centraal. Niet alleen de missie wordt besproken; het hele leven van de veteraan komt aan de orde, van geboorte tot en met het moment van interviewen.

De collectie die binnen het Interviewproject Nederlandse Veteranen (IPNV) is opgebouwd is uniek. Ten eerste is het de grootste volledig digitale collectie interviews met Nederlandse veteranen die ons land kent. Daarnaast is de collectie geschikt voor uiteenlopende doelgroepen. De geïnterviewde veteranen hebben bijgedragen aan een schat aan informatie voor onder andere beleidsmakers, onderzoekers,  media en het geïnteresseerde publiek.

vrijdag 2 september 2011

Nieuwe website van Huygens ING en KNHG: Historici.nl

Het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (Huygens ING)en het Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap (KNHG) presenteerden onlangs een nieuwe website van en voor historici: www.historici.nl.


Huygens ING is na de fusie van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis en het Huygens Instituut het grootste geesteswetenschappelijke onderzoeksinstituut van Nederland. Het KNHG is de oudste en grootste beroepsorganistie voor historici. Behalve de content van de voormalige website inghist.nl (inmiddels offline) en het door het KNHG uitgegeven beroemde tijdschrift BMGN – Low Countries Historical review zijn met historici.nl ook toegankelijk: het Digitaal Wetenschapshistorisch Centrum (DWC), de Digitale Bibiotheek Nederlandse Geschiedenis (DBNG) en het Biografisch Portaal.

De site moet de favoriete startpagina worden voor professionele historici en andere belangstellenden in Nederlandse geschiedenis. Onderzoekers op het terrein van de Nederlandse geschiedenis en cultuur uit binnen- en buitenland zullen op den duur op www.historici.nl informatie over hun onderzoek, meningen en vragen kwijt kunnen. De overgang naar de nieuwe portalwebsite is goed geregeld. De links naar onderdelen van de voormalige website van Huygens ING blijven werken en leiden de bezoekers keurig naar Historici.nl.

Zie ook eerder bericht over Huygens ING op Methodiek dossier@CBG en Bronnen dossier@CBG.

Database met alle kardinalen vanaf het jaar 492 ...

De historicus en bibliothecaris Salvador Miranda is de initiatiefnemer en samensteller van een omvangrijke internet-database die geheel is gewijd aan de kardinalen van de RK kerk: The Cardinales of the Holy Roman Church. De database bevat een schat aan informatie en kan op verschillende manieren worden geraadpleegd.

Er is o.a. een lijst van alle kardinalen vanaf 492, waarop kan worden doorgeklikt naar biografische informatie over de individuen. Hoe dichter bij het heden, hoe meer de informatie de vorm aan neemt van complete biografieën.
Daarnaast geeft de database ook toegang tot overzichten van de samenstelling van alle conclaven vanaf 1061, een groot aantal portretten van kardinalen vanaf 1846 en een enorme bibliografie.

De database wordt gehost door de Florida International University Libraries. Salvador Miranda (Havanna 1939) heeft gedurende een kwart eeuw gewerkt voor die bibliotheek.

donderdag 1 september 2011

De online Theaterencyclopedie

Speurders en onderzoekers die acteurs tegenkomen op hun zoektocht kunnen sinds 1 september 2011 voor al hun vragen over de Nederlandse theatergeschiedenis terecht op de website Theaterencyclopedie.nl.  De website is een initiatief van het Theater Instituut Nederland (TIN). In de database is informatie te vinden over alle in Nederland gespeelde voorstellingen sinds 1900. 

Naast een tijdlijn met hoogtepunten uit de theatergeschiedenis zijn in het online archief honderden biografieën opgenomen van theatermakers, acteurs en dansers. Deze worden geïllustreerd met beelden en geluid- en videofragmenten. De database kan ook worden geraadpleegd voor oude theaterliedjes en interviews.
De digitale opslagplaats werkt volgens het 'wiki-principe'. Iedereen kan 'meeschrijven, corrigeren en aanvullen'. De harde feiten, zoals geboortedata, worden wel automatisch centraal bijgehouden vanuit het TIN. Zo worden de feiten gecheckt en worden dagelijks nieuwe gegevens aan de database toegevoegd.