dinsdag 21 februari 2012

Netwerk Oorlogsbronnen: veel mooie bronnen bijeen gebracht op oorlogsbronnen.nl

Op 10 november 2011 werd de eerste versie van de website Netwerk Oorlogsbronnen (NOB) gelanceerd. Bezoekers kunnen via Oorlogsbronnen.nl centraal zoeken in 120.111 foto’s, 627 video’s en 895.432 kranten (stand februari 2012). Deze bronnen maken deel uit van de navolgende collecties:
Via onderstaande widget kunnen belangstellenden van hier uit in één keer al deze collecties doorzoeken.


Komend jaar worden er nieuwe collecties aan het netwerk toegevoegd. Zie hier voor een overzicht daarvan. 

donderdag 16 februari 2012

Indrukwekkend boek en dito tentoonstelling: In Memoriam

Onlangs verscheen het boek In Memoriam. De gedeporteerde en vermoorde Joodse, Roma en Sinti kinderen 1942-1945 van Guus Luijters, met beeldredactie van Aline Pennewaard. Een mooie dundrukeditie met een verschrikkelijke inhoud!
In dit gedenkboek worden bijna 18.000 Joodse en zigeunerkinderen vermeld, die vanuit Nederland werden gedeporteerd en vermoord in de kampen Auschwitz en Sobibor. Van elk kind naam, adres, geboortedatum en datum waarop en plaats waar ze vermoord zijn. Van ongeveer 3000 kinderen is er bovendien een zwartwitfoto afgedrukt.

De namen zijn per transport en daarna in alfabetische volgorde vermeld. Vanaf woensdag 15 juli 1942 tot en met woensdag 13 september 1944 gingen er 102 transporten van Westerbork naar het Oosten, waarvan de meeste naar bovengenoemde kampen. De kleinste hadden enkele honderden mensen aan boord, maar de grootste meer dan drieduizend. De transporten 67 en 68 waren de grootste en gingen naar Sobibor. Nummer 68 was het zgn. kindertransport, bestaande uit bijna 2000 vrouwen en 1145 kinderen. Naar dat kamp werden de Joden vanaf 2 maart tot en met 20 juli 1943 gestuurd en de meesten werden er meteen vergast. Jules Schelvis was een overlevende van transport 67 en dat was een unicum!
Bij de deportaties naar Auschwitz werden er meer mensen ‘uitverkoren’ om dwangarbeid te verrichten en zo voorlopig te blijven leven. In dit boek zijn allen tot met 18 jaar als kinderen beschouwd, terwijl de Duitsers 16 jaar als leeftijdsgrens hanteerden. Gemiddeld bestond een vijfde tot zesde deel uit kinderen en vooral de kleinen hadden geen schijn van kans. Ze werden meteen vergast, samen met hun moeder als die erbij was.

Een register vermeldt alle kinderen nogmaals en dan blijkt welke - vaak bloemrijke - familienamen voor een groot deel zijn verdwenen uit de Nederlandse samenleving, zoals Boekbinder, Brilleslijper, Gobetz, Halverstad, Porcelijn, Stokvisch, Swaalep, Vleeschdrager, Vrachtdoender en Zeehandelaar.
Zie ook de website joodmonument.nl en de Nederlandse FamilienamenBank.

In Memoriam, de gedeporteerde en vermoorde Joodse, Roma en Sinti kinderen, 1942 – 1945, van Guus Luijters en Aline Pennewaard is een fraai gebonden publicatie van uitgeverij Nieuw Amsterdam, ISBN 9789046812303, telt 960 pag.'s en 2500 foto's en kost € 99,95 


Van 10 februari t/m 20 mei 2012 kan in Stadsarchief Amsterdam de gratis tentoonstelling In Memoriam worden bezocht. Centraal in deze tentoonstelling staan de foto's van de vermoorde kinderen die Aline Pennewaard verzamelde en in het boek zijn afgedrukt (zie foto.). Een flink aantal van die foto's is afkomstig uit de collectie Calmeyer bij het CBG. Zie voor méér informatie over de tentoonstelling de website van Stadsarchief Amsterdam.

In Het Parool van 8 februari (in een artikel van Maarten Moll) zei Guus Luijters het volgende over het boek:
Dit is geen boek om te lezen. Het is een boek dat er is. Het is een boek dat er moest komen. Heel erg dwingend moest dat boek er komen. Omdat het er nog niet was.... Sommige boeken moet je schrijven omdat ze er niet zijn. En dit boek zou uitgebreid moeten worden tot een boek over iedereen die in de Tweede Wereldoorlog vanuit Nederland gedeporteerd en vermoord is.
In Frankrijk was al eerder in 1995 zo’n boek over Frans-Joodse kinderen uitgebracht door Serge Klarsfeld, eveneens vergezeld van een expositie: Le mémorial des enfants Juifs déportés de France. Zie deze video en deze video over dit project.

woensdag 15 februari 2012

Japanse interneringskaarten 1942-1945 bij het NA

Via de website Gahetna.nl van het Nationaal Archief worden sinds augustus 2011 de zogenaamde Japanse Interneringskaarten van Nederlandse en Indische krijgsgevangenen over de periode 1942-1945 beschikbaar gesteld.
Het Nationaal Archief beschikt over 47.818 Japanse interneringskaarten van Nederlandse, Indische, Indonesische, Molukse, Menadonese en Chinese krijgsgevangenen. Het betreft interneringskaarten van soldaten van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) en van personeel van de Koninklijke Marine (KM) dat tijdens de Tweede Wereldoorlog krijgsgevangen is gemaakt door de Japanse militaire eenheden.

In verband met de privacy worden alleen de kaarten beschikbaar gesteld van mensen die méér dan honderd jaar geleden geboren zijn, omdat men van die mensen aan neemt dat ze inmiddels zeker overleden zijn. Op dit moment zijn dat er 27.173. Jaarlijks wordt het vrij toegankelijke bestand verder uitgebreid.

In de index kan worden gezocht op naam, waarna men in een lijst met "hits" kan doorklikken naar afbeeldingen van de kaarten. Naast zoeken op naam en geboortedatum is de index ook doorzoekbaar op kampnamen, doodsoorzaken en zelfs met Japanse tekens. Op bijgaande foto de voorzijde van de kaart van cabaretier Wim Kan (1911-1983), die voor zijn one-man-shows regelmatig putte uit zijn kamp-ervaringen. Ook een afbeelding van de achterzijde is beschikbaar.


De collectie lijkt enkele hiaten te bevatten. Zo zijn er bij het Marinedeel geen kaarten te vinden van personen met achternamen beginnend met de letter A, ook van de beginletter B zijn opvallend weinig kaarten aanwezig.

Zie website gahetna.nl voor méér informatie over achtergronden en gebruik van deze collectie. 
In Migranten diossier@CBG is eerder aandacht besteed aan oorlogserfgoed in Indonesië, waaronder een speciale website gewijd aan interneringskampen: indischekamparchieven.nl