woensdag 18 december 2013

Microfiches en -films NA bij CBG

De collecties microfilms en –fiches die bij het Nationaal Archief in de zelfbedieningsruimte stonden, zijn vanaf 17 december 2013 te raadplegen in de studiezaal van het CBG.

Het gaat om een lange lijst met historische bronnen die van familiehistorische waarde zijn. In totaal betreft het 16 kasten vol. Met name bronnenmateriaal uit Indië, Suriname en de Antillen is goed vertegenwoordigd. Zie hier voor het overzicht van het materiaal dat nu in de CBG-studiezaal beschikbaar is gekomen. Eerder was al een kleinere hoeveelheid films en fiches overgedragen aan het CBG. Het Nationaal Archief draagt de komende jaren zorg voor digitalisering van de fiches en films.

In verband met de overbrenging van de films en fiches is ook de leesapparatuur in de studiezaal van het CBG uitgebreid en gereviseerd.

donderdag 12 december 2013

Nadere ontsluiting CBG Familieadvertenties t/m 1970 gevorderd tot de letter U

De CBG-collectie Familieadvertenties tot 1970 wordt momenteel nader ontsloten op persoon, datum en plaats, inclusief eventuele huwelijkspartner en/of moedersnaam. Dit enorme project is inmiddels gevorderd tot en met de letter U (stand van zaken d.d. 12 december 2013). Dit houdt in dat bij zoeken via de Centrale catalogus op de website van het CBG (openingspagina rechtsboven) in de resultatenlijst de nieuwe metagegevens bij de resultaten worden getoond. Dit stelt de zoeker in staat om met grote mate van waarschijnlijkheid vast te stellen of de gezochte persoon er bij zit. In geval van grote namen zoals de Boer en Jansen hoeft een onderzoeker dan veel minder te bladeren. Het leidt er tevens toe dat nu bij het zoeken op een bepaalde achternaam ook resultaten worden gevonden in advertenties van andere naamdragers. De aldus gevonden advertenties kunnen als gebruikelijk worden geraadpleegd in de Digitale Studiezaal in ruil voor betaalde eenheden. (Vrienden CBG beschikken jaarlijks over 500 gratis eenheden).

Aan deze nadere ontsluiting wordt al lange tijd gewerkt. De resultaten komen sinds februari 2013 na aanvullende controles en nabewerkingen in batches beschikbaar. In totaal betreft het tot en met de letter U bijna 7,5 miljoen persoonsvermeldingen. Binnen enkele maanden zal de gehele collectie tot en met de Z op deze manier nader zijn ontsloten. Daarna zullen de komende jaren de collecties familieadvertenties van ná 1970 op dezelfde manier nader worden ontsloten met hulp van onze toegewijde vrijwilligers. Dat zal leiden tot naar schatting nog eens méér dan 10 miljoen persoonsvermeldingen.

Het is onze ambitie om de indexgegevens van de Familieadvertenties in 2014 ook toe te voegen aan WieWasWie, waardoor het mogelijk zal worden om op twee namen te zoeken.

Voorbeeldschermen:
 
Onderstaande schermafdruk laat een voorbeeld zien van een resultatenlijst. De eerste drie resultaten leiden naar de hoofdcollecties (tot 1970, 1970-2000 en 2000-2010). Daar kunnen onderzoekers als vanouds bladeren door de drie deelcollecties (voor zover reeds digitaal).

In detail: 

De daaropvolgende  resultaten leiden naar individueel ontsloten advertenties, op alfabetische volgorde van voorletters/-naam. Voor deze gelegenheid rood omcirkeld zijn de namen van de gevonden persoon, groen omcirkeld de plaatsnaam als genoemd in de advertentie en blauw omcirkeld het jaartal. Tevens kunt u hier zien dat de naam Beeren ook is gevonden in advertenties op een andere naam. In dit voorbeeldscherm in advertenties op de naam Ariaens en Coenen. 


Dit is een gewijzigde en bijgewerkte versie van het bericht van 5 februari 2013.

vrijdag 6 december 2013

Online Octrooiregister als bron

Een mooie online bron die niet vaak wordt gebruikt door familiehistorici is het Octrooiregister. Via dit register kunnen leuke sporen uit iemands werkzame leven worden achterhaald. Online kunnen de gegevens van één eeuw octrooien worden ingezien.

Via de website van het NL Octrooicentrum kan worden gezocht in een elektronisch databank waarin alle openbare informatie over gepubliceerde Nederlandse octrooien vanaf 1912 toegankelijk is gemaakt. Het betreft de informatie over Nederlandse octrooiaanvragen, Nederlandse octrooirechten en Nederlandse octrooicertificaten.




Op de website kan zowel eenvoudig als uitgebreid worden gezocht. Met name via het uitgebreid zoeken kan een schat aan gegevens worden teruggevonden. Deze zoekfunctie is vooral bedoeld voor juridisch gebruik en biedt veel mogelijkheden om te zoeken op diverse soorten datums en nummers van vergunningen, verleningen, bezwaren etc. Maar er bestaat ook een aantal ingangen op personen:
  • (Voorlopige) domiciliehouder
  • Aanvrager / houder
  • Gemachtigde
  • Laatste jaartaksbetaler
  • Licentiehouder
  • Pandhouder
  • Uitvinder
  • Verzoeker advies
Er kan op al deze zoektermen tegelijk worden gezocht door ze één voor één aan te klikken en middels de operator OR toe te voegen aan het zoekveld. Bijv.:
voorlopigedomiciliehouder:jansen OR aanvragerhouder:jansen OR gemachtigde:jansen OR laatstejaartaksbetaler:jansen OR licentiehouder:jansen OR pandhouder:jansen OR uitvinder:jansen OR verzoekeradvies:jansen
Dit is alleen verstandig met zogenaamde 'kleine namen', want bovenstaande zoekopdracht met Jansen leidt tot méér dan 30.000 resultaten, waarvan er maar 1.000 worden getoond. Beperken van de zoekopdracht of toevoegen van voornamen of een bepaalde zoekperiode (met operator AND) is dan aan te bevelen.

donderdag 21 november 2013

Lidmaatregisters Groningen

De website www.lidmatengroningen.nl bevat per kerkdorp de bewerkingen van alle registers van lidmaten van de gereformeerde (hervormde) kerken in de provincie Groningen buiten de stad, van vóór invoering van de Burgelijke Stand in 1811.
De website is oorspronkelijk onder de titel Ledematen provincie Groningen opgezet door Menne Glas in samenwerking met een aantal vrijwilligers. Het beheer van de site is sinds enige tijd overgedragen aan RHC Groninger Archieven. 


Mensen werden opgenomen in een lidmaatregister zodra ze als belijdend lid deel gingen uitmaken van de kerkgemeenschap van een kerspel. Nieuwe inschrijvingen kwamen voort uit het feit dat iemand belijdenis had gedaan of wanneer iemand nieuw als belijdend inwoner in een kerkspel arriveerde. Belijdenis deden de meeste mensen vanaf 18-jarige leeftijd tot een jaar of 25, maar er zijn ook uitzonderingen. Bij overlijden of verhuizing werd iemand uitgeschreven. In de registers werd ook bijgehouden waar iemand vandaan kwam of waar iemand naartoe vertrok. Lidmaatregisters zijn dus erg handig om verhuisbewegingen van mensen te achterhalen en soms, bij gebrek aan ander bronnenmateriaal, ook om te achterhalen wanneer iemand stierf of de minimaal geschikte leeftijd voor belijdenis bereikte.

Op de site kan gezocht worden per kerspel oftwele kerkdorp. Dat kan via een alfabetische index op kerspelnaam en door te zoeken via een landkaart. Voor elk kerkdorp zijn de inschrijvingen in het lidmaatregister als transcriptie chronologisch weergegeven. 

De zoekmogelijkheden binnen de site zijn beperkt. Zoeken op naam of variant kan binnen ieder kerkdorp met de browserfunctie Contr-F. De hele site kan worden doorzocht binnen Google met de zoekvraag site:www.lidmatengroningen.nl 'gezochte naam', bijv. site:www.lidmatengroningen.nl jansen

Binnen het project VanPapier Naar Digitaal zijn de foto's van de oorspronkelijke teksten gepubliceerd.

woensdag 20 november 2013

Delpher. De centrale toegang tot Nederlandse historische teksten

Delpher is de nieuwe centrale toegang tot Nederlandse historische teksten uit de digitale collecties van een groot aantal wetenschappelijke en erfgoedinstellingen. In Delpher kan full-text worden gezocht in boeken, tijdschriften, kranten en radiobulletins. De radiobulletins betreffen de uitgetikte teksten van de ANP-radiobulletins van 1937-1989. In totaal gaat het om tientallen miljoenen gedigitaliseerde en geOCRde  pagina's. Voor iedere onderzoeker natuurlijk een mer à boire, zeker ook voor de familiehistoricus.

Delpher is een initiatief van de Koninklijke Bibliotheek, het Meertens Instituut en de Universiteitsbibliotheken van Amsterdam, Groningen, Leiden en Utrecht. Via Delpher kunnen kranten worden doorzocht afkomstig uit de collecties van een groot aantal archieven, bibliotheken en wetenschappelijke en erfgoedinstellingen.  Daaronder ook buitenlandse instellingen uit Suriname, Engeland, België, Duitsland, Canada en de VS die waardevolle Nederlandse historische teksten bezitten..

De komende jaren zal de omvang van het totale aanbod in Delpher bijna verdubbelen van 30 miljoen tot 50 miljoen pagina’s. Zie hier voor een overzicht van collecties in de pijplijn. Daarnaast zullen er in de loop der tijd steeds meer geavanceerde functionaliteiten worden toegevoegd, onder andere voor het zoeken, vinden en opslaan van resultaten.

maandag 11 november 2013

Franse stamboeken leger van Napoleon worden gedigitaliseerd

Het Franse Ministerie van defensie gaat de Stamboeken van het Leger van Napoleon digitaal via internet ter beschikking stellen. Onlangs werd aangekondigd dat dit binnenkort gaat gebeuren, waarschijnlijk met het oog op de jubileumjaren 2014 en 2015. 

Deze stamboeken worden bewaard bij de Service Historique de la Défense te Vincennes, een oostelijke voorstad van Parijs. Daar zijn ze nu alleen op reservering in te zien, hetgeen in de praktijk erg onhandig is en veel tijd vraagt. De stamboeken maken deel uit van een geheel van 25.000 registers, die de periode 1706-1909 omvatten. Men begint met het beschikbaar stellen van de militaire inschrijvingen uit (ongeveer) de periode van het 1e Franse Keizerrijk onder Napoleon (1803-1815), nl. de zogenaamde sous-séries GR 20 YC et GR 21 YC, die betrekking hebben op de Keizerlijke Garde (Garde Imperiale) en de regimenten Infanterie van Linie (de Ligne). 

Ook voor Nederlanders is dit goed nieuws, omdat er nogal wat Nederlanders dienst hebben gedaan in het leger van Napoleon.  De stamboeken zullen t.z.t. ter beschikking worden gesteld via de website Mémoire des Hommes  van het Franse Ministerie van Defensie.  

(Met dank aan Bas Lems en Willem Borstel)

Aanvulling 7 dec. 2014: Inmiddels zijn de Stamboeken gedigitaliseerd. Er bestaat nog geen mogelijkheid om via een index te zoeken op naam. Maar achterin elk stamboek staat wel een namenlijst. Frank van de Velde maakte een handige handleiding om daarvan gebruik te maken. Zie diens website.


Zie voor onderzoek naar militairen uit het leger van Napoleon ook de eerdere bijdrage over de Gemedailleerden van Sint-Helena.

vrijdag 8 november 2013

Zeemansleed: geboren of overleden aan boord

Internet biedt de familiehistoricus steeds weer aangename verrassingen. Bijvoorbeeld de website Zeemansleed



De website bevat een alfabetische opsommingen van mensen die zijn overleden of werden geboren aan boord van een schip tussen 1800 en heden. Dus strikt genomen niet alleen zeemansleed, maar ook zeemansvreugd. De vermeldingen op de website zijn incl. details als geboorte- en overlijdensdatums en -plaatsen, namen ouders, plaats van aangifte, beroepen.
Daarnaast bevat de website gedetailleerde gegevens over de genoemde schepen, waaronder naam gezagvoerder, bouwjaar, type schip, afmetingen, tonnage etc. 
De website is een initiatief van Piet Boltjes.
(Via @Sneuperdokkum)

maandag 4 november 2013

Nieuwe website voor RKD Databases

Het RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie) heeft een nieuwe website voor raadpleging van de rijke RKD Databases: RKD Explore. Al eerder schonken we in Bronnen dossier@CBG aandacht aan de online databases van het RDK, waarin iedereen op zoek kan naar biografische informatie over kunstenaars en eventuele portretten van voorouders.



Nu is de toegang tot die databases verbeterd en zijn ze toegankelijk via nieuwe URL's. 

donderdag 17 oktober 2013

De Rouwbode. Zoekdienst voor recente overlijdensberichten

De Rouwbode is een automatische zoekdienst voor recente Nederlandse overlijdensadvertenties. De Rouwbode stuurt gratis dagelijks een email met overlijdensberichten uit alle Nederlandse dag- en weekbladen die aan een zoekopdracht voldoen. Bijvoorbeeld een selectie op achternaam of postcode. Ook kan met een eenmalige zoekopdracht worden gezocht in  alle overlijdensberichten in de database van de afgelopen 5 jaar.


vrijdag 4 oktober 2013

Index op dossiers Belgische officieren en soldaten

Op de website van het Belgische Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis staat sinds kort een index op de dossiers van Belgische officieren, onderofficieren en soldaten. Het gaat bij de officieren om mannen die zijn geboren vanaf ongeveer 1785. Bij de onderofficieren en soldaten gaat het om mannen die zijn geboren tussen 1845 en 1888. De index van de laatstgenoemden is nog niet helemaal compleet.


De index stelt  onderzoekers in staat om thuis na te gaan van welke personen er dossiers bestaan. Deze kunnen dan worden ingezien in het Centrum voor Historische Documentatie van de Krijgsmacht in Evere (bij Brussel-Schaarbeek). Er geldt een privacy-beperking voor de dossiers van officieren die minder dan 120 jaar geleden werden geboren.

Deze dossiers zijn uiteraard ook voor veel Nederlandse onderzoekers interessant, omdat veel genealogieën van Nederlandse families grensoverschrijdend zijn en Nederland en België van 1815 tot 1830 één land vormden. 

(Via Familiekunde Vlaanderen)

donderdag 26 september 2013

Beeldbank van het NIMH - bis

Al eerder berichtten we in Bronnen dossier@CBG over de beeldbank van het NIMH, maar inmiddels is de inhoud ervan flink toegenomen tot méér dan 200.000 afbeeldingen en heeft de beeldbank de bezoekers weer meer te bieden. De beeldbank van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) biedt prachtig beeld- en illustratiemateriaal van allerlei soorten en herkomst.


Rumpler C.I van Rumpler-Luftverkehr in Maastricht, reg. D.133. 1919-1920.

De beeldbank bevat niet alleen een groeiende selectie van foto's en andere afbeeldingen betreffende de Tweede Wereldoorlog, de politionele acties in Indonesië en de inzet van de Nederlandse krijgsmacht tijdens vredesoperaties. In de collectie zitten ook scans van gravures, tekeningen en schilderijen betreffende gebeurtenissen in een verder verleden, zoals de Slag bij Waterloo.
Interessant zijn ook de scans van affiches, de foto's van oude scheepsmodellen en scans van heraldische afbeeldingen. Probeer bijvoorbeeld eens de zoekterm 'proclamatie',  'affiche', 'model' of  'wapen'.
(In de beeldbank kan o.a. worden gezocht op datum/periode, trefwoord, plaats en naam.)

Affiche voor de werving van vrijwilligers voor cavalerie, veldartillerie en rijdende artillerie.

Het wapens van: Cremens, Crommelin, Crommelin, van Wickevoort Crommelin, Cruts en Cruys

dinsdag 3 september 2013

Twee eeuwen gemeentegeschiedenis bijeen gebracht

Nederland telt 408 gemeenten. In 1812 waren dat er meer dan 1100. In twee eeuwen vol herindelingen, annexaties en fusies heeft Nederland bijna 1700 gemeenten gekend. Gemeentegeschiedenis.nl maakt deze en andere historische gegevens per gemeente toegankelijk. Het betreft nog een betaversie.



Voor de historisch geïnteresseerde een erg handig stuk gereedschap. Per gemeente wordt duidelijk wanneer er sprake was van ontstaan, eventuele samenvoeging en opheffing. Ook grenscorrecties worden zichtbaar a.d.h.v. handige kleine kaartjes. Verder kan met name bij de (voormalige en huidige bestaande) gemeenten worden doorgeklikt naar Wikipedia  en DBpedia (de machineleesbare variant van Wikipedia) voor meer info, en naar Geonames voor satelietopnamen verrijkt met topografische namen en straatnamen.

Via @EricHennekam.

Webkaart met alle gebouwen van Nederland naar leeftijd

Op basis van openbare gegevens van Basisregistraties Adressen en Gebouwen, door de gemeenten geleverd aan het kadaster, heeft Bert Spaan van Waag Society – Institute for art, science and technology een website gemaakt waar via een kaart van elk gebouw in Nederland de leeftijd kan worden opgezocht. Daarnaast geeft de site basisgegevens zoals oppervlak, functie en adresgegevens. Er zijn verschillende kleuren voor gebouwen van verschillende leeftijden. Alle 9.866.539 gebouwen van Nederland zijn te zien.


Omdat de weergave van de gegevens net zo betrouwbaar is als de onderliggende database, zijn met name de gegevens over de bouwjaren van oude gebouwen (ouder dan ca. 150 jaar) vaak onbekend. Soms hebben  ze de vorm van een standaardwaarde. Voor de meeste oude gebouwen in de Amsterdamse binnenstad is zo aangegeven dat ze uit het jaar 1005  stammen. De bouwjaren in de negentiende-eeuwse  wijken van Amsterdam lijken daarentegen weer wel redelijk in overeenstemming met de werkelijkheid. Met hulp van (professionele) gebruikers zal deze informatie in de toekomst waarschijnlijk verbeteren.

Een leuke applicatie bij een wandeling tijdens een dagje uit of wanneer je op zoek bent naar de leefomgeving van een voorouder. Maar vooral ook een erg fraai beeld om naar te kijken. Sommige steden, wijken of gebieden lijken op deze manier weergegeven wel moderne abstracte kunstwerken. Zie ook dit commentaar

vrijdag 5 juli 2013

WO II: Op zoek naar gevallenen en slachtoffers

Bij een zoektocht naar mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen is een drietal websites erg handig: De Erelijst van gevallenen, de Oorlogsgravenstichting en het Digitaal Joods Monument.

Sinds 1960 ligt in de hal van ingang Binnenhof 1a van de Tweede Kamer der Staten-Generaal de Erelijst van Gevallenen 1940-1945. Dit document bevat de namen van degenen die in de Tweede Wereldoorlog als militair of als verzetsstrijder voor het Koninkrijk der Nederlanden zijn gevallen. Iedere dag wordt door een medewerker van de Tweede Kamer een pagina omgeslagen, zodat voor het publiek nieuwe namen te zien zijn. De internetvariant van de Erelijst biedt de mogelijkheid tot uitgebreid zoeken. Zie deze link voor méér informatie over de achtergronden.


De Oorlogsgravenstichting onderhoudt ongeveer 50.000 Nederlandse oorlogsgraven die verspreid liggen over de hele wereld. Het betreft hier graven van burgers en militairen die na 9 mei 1940 gevallen zijn. Hun graven zijn te vinden op erevelden, maar ook op gewone begraafplaatsen in dorpen en steden. Op de website van de Oorlogsgravenstichting kan men zoeken in een database van  180.000 Nederlandse  oorlogsslachtoffers. In de database zitten dus niet alleen de namen van de mensen wier graf door de stichting wordt onderhouden. U kunt zoeken op naam, begraafplaats, plaats, gemeente, land of monument.

De beste plaats om op een zoektocht  te beginnen naar Joodse oorlogsslachtoffers is het Digitaal Monument voor de Joodse Gemeenschap in Nederland. De doelstelling van de website is de herinnering levend te houden aan alle mannen, vrouwen en kinderen die tijdens de Duitse bezetting als joden zijn vervolgd en die de Sjoa niet hebben overleefd. Alle personen die in het Monument zijn opgenomen hebben een eigen persoonspagina waarop zij worden herdacht. Waar mogelijk wordt de gezinssamenstelling gereconstrueerd en worden foto's toegevoegd. De database wordt voortduren aangevuld met nieuwe gegevens. Men kan er zoeken op naam en plaats

Voor verwijzingen naar méér bronnen over WO II kan men terecht bij de portalwebsites Netwerk Oorlogsbronnen en  www.archievenwo2.nl.
Zie ook alle artikelen die eerder in dit Bronnen dossier@CBG zijn gewijd aan WO II.

maandag 10 juni 2013

Venia aetatis of meerderjarigheidsverklaringen

In het maartnummer 2013 van Genealogie (blz. 34-35) verscheen in de serie "Kijk op bronnen" het artikel De venia aetatis of meerderjarigheidsverklaring van Maarten van Bourgondiën.

In veel archieven bevinden zich meerderjarigheidsverklaringen. Deze bronnen, die vanaf de zestiende eeuw bewaard zijn gebleven, geven informatie over een belangrijke gebeurtenis in het leven van onze voorouders: het moment waarop ze handelingsbekwaam werden.
Om juridisch zelfstandig op te kunnen treden moet de meerderjarige leeftijd zijn bereikt. Op die leeftijd wordt men geacht handelingsbekwaam te zijn. Dat geldt niet alleen voor ons, maar ook voor onze voorouders. Het moment waarop iemand meerderjarig wordt, verschilt echter nogal per periode, plaats, rechtshandeling en geslacht. Zo was men in de Middeleeuwen al meerderjarig op twaalfjarige leeftijd, in de vroegmoderne tijd pas met vijfentwintig en tegenwoordig geldt de achttiende verjaardag als mijlpaal. Voor meisjes lag de grens regelmatig iets lager dan voor jongens, al kwam het omgekeerde ook voor.

In bepaalde situaties was het belangrijk om eerder als meerderjarig te worden erkend. Daartoe kon een verzoek om venia aetatis worden ingediend bij de overheid. Letterlijk betekent venia aetatis ‘begunstiging van leeftijd’. Het was een officieel document waarin iemand meerderjarig werd verklaard voordat de meerderjarige leeftijd was bereikt. Deze van oorsprong Romeinse verordening vond na de herontdekking van het Romeins recht ook zijn weg naar de Nederlandse gewesten.

Verzoeken om venia aetatis zijn vooral terug te vinden in de archieven van de gewestelijke bestuurlijke en rechterlijke instellingen en in de archieven van het Hooggerechtshof en de Hoge Raad. Ook kunnen meerderjarigheidsverklaringen worden aangetroffen in familie- en persoonsarchieven. Het aantal digitaal beschikbare meerderjarigheidsverklaringen is erg klein, maar zoeken op de termen ‘venia aetatis’ en ‘meerderjarigheidsverklaring’ levert op websites als www.archieven.nl en kranten.kb.nl toch al snel een hoop interessante gegevens op.

De website www.gahetna.nl bevat informatie die speciaal is gericht op de Hollandse situatie in de vroegmoderne tijd, waaronder de onderzoeksgids ‘Ik zoek een meerderjarigheidsverklaring’ en een namenindex op de aan de Staten van Holland gerichte verzoeken om venia aetatis. Op deze website kan men ook zoeken in de bij het Nationaal Archief berustende archieven met Koninklijke Besluiten en de archieven van het Hooggerechtshof en de Hoge Raad.

vrijdag 26 april 2013

Gedecoreerden Lintjesregen 2004-2013

Het NRC houdt een Lintjesregen-database bij. Daarin kun je zoeken naar iedereen die sinds 2004 tijdens de traditionele lintjesregen vlak voor Koninginnedag een lintje kreeg. De database is ook te downloaden als spreadsheet. De database is bijgewerkt tot en met de lintjesregen van 2013. Men kan er dus ook de gedecoreerden van vandaag (vrijdag 26 april 2013) terugvinden.

Zie ook www.lintjes.nl voor achtergronden en deze link voor de afbeeldingen.

donderdag 4 april 2013

KB biedt 80.000 boeken uit periode 1700 - 1870 digitaal aan

De Koninklijke Bibliotheek (KB) is samen met Google een project gestart om maar liefst 160.000 boeken uit de KB-collectie te digitaliseren. Het betreft auteursrechtvrije boeken uit de periode 1700 - 1870. Google verzorgt het scannen en ocr'en. Op 3 april zijn de eerste 80.000 boeken beschikbaar gekomen: Boeken 1700-1870. Regelmatig zullen nieuwe boeken worden toegevoegd aan de digitale collectie.

Deze boeken worden niet alleen beschikbaar gesteld binnen het bekende Google Books, maar ook op een speciale website van de KB. De laatste site biedt als voordeel dat je alleen zoekresultaten krijgt uit KB-boeken, die waarschijnlijk gemiddeld een grotere relevantie hebben voor Nederlands historisch onderzoek dan een willekeurig boek uit de wereldwijde collectie van Google. Daar staat tegenover dat Google Books enkele functionaliteiten biedt die de KB weer niet biedt, zoals het opzetten van een persoonlijke digitale bibliotheek. Voor dat laatste moet je wel een Google-account aanmaken.
Op de KB-website kan worden gezocht op auteur, op titel en full text



Eerder besteedden we in dit Bronnen dossier@CBG al aandacht aan de speciale KB-websites voor historische kranten en historische tijdschriften.  Samen bieden de drie sites een prachtige mogelijkheid van thuis uit veel literatuuronderzoek te doen.

vrijdag 1 maart 2013

Belgische dtb's en burgerlijke stand doorzoekbaar

De website van het Rijksarchief van België maakt miljoenen akten uit de verschillende Belgische parochieregisters en burgerlijke stand gratis beschikbaar. De bijna 25.000 Belgische parochieregisters en de burgerlijke stand tot 1912 worden doorzoekbaar gemaakt, naast enige aanvullende bronnen.



De digitalisering van de registers van de burgerlijke stand is nog niet afgerond. Naarmate de digitale beelden verwerkt zijn, worden ze toegevoegd aan de website. Waar tienjaarlijkse tafels beschikbaar zijn, werden die ook ingescand. Op dit moment is vooral een groeiende hoeveelheid index-gegevens beschikbaar. Afbeeldingen zijn er nog niet zoveel beschikbaar, maar ook dat zal gaan groeien.

Gebruik van de website is gratis, maar wie toegang wil krijgen tot de beelden moet wel zich wel registreren.
De website biedt ook een overzicht van opgenomen parochieregisters en registers burgerlijke stand.

Overzicht gedigitaliseerde Europese staatsalmanakken

Bij de samenstelling van de genealogieën in o.a. het Nederland's Adelsboek en het Nederland's Patriciaat maken de onderzoekers van het CBG veelvuldig gebruik van regeringsalmanakken van verschillende staten, zoals de Staatsalmanak van het Koninkrijk der Nederlanden. In de meeste Europese staten verschenen tenminste een tijd lang soortgelijke publicaties onder verschillende benamingen, zoals Staatsalmanak, Staatskalender, Hof-Büchlein, Adress-Handbuch, Almanach Royal, Almanach Impérial etc.

In deze jaarlijks verschijnende boekwerken staan gegevens over overheidsorganisaties (ministeries, provincies, leger, rechterlijke macht etc) en de namen van de belangrijkste functionarissen. De almanakken geven een goed beeld van de organisatie van de overheid en van carrières en sociale netwerken.

Op internet is inmiddels een aanzienlijk aantal van die almanakken digitaal te vinden. De Duitse GenWiki geeft een handig overzicht van een groot aantal digitaal beschikbare almanakken uit m.n. de 18e en 19e eeuw, vanwaar je kunt doorklikken naar het digitale exemplaar. Met name veel voormalige Duitse staten en Frankrijk en Italië zijn goed vertegenwoordigd. Je moet een beetje geluk hebben dat de voor eigen onderzoek relevante jaren digitaal beschikbaar zijn.

Voor Nederlands onderzoek is, naast een klein aantal Nederlandse en Belgische Staatsalmanakken, een aantal buitenlandse almanakken speciaal interessant. Bijvoorbeeld:
  • De Franse Almanach Impérial, vanwege de inlijving van (een deel van) de Nederlandse provincies in de Napoleontische tijd. 
  • Verder ook de Almanach Electoral Palatin (Palts-Neuburg), vanwege de Nederlandse bezittingen Heerlijkheid Ravenstein en het Markiezaat van Bergen op Zoom 
  • en de Adres-Calender von Preussen, vanwege het Herzogthum Cleve (incl. de Kleefse enclaves in de Gelderse Liemers) en het naburige Geldern en Ostfriesland.

vrijdag 15 februari 2013

Mooie website KB: gedigitaliseerde Tijdschriften 1850-1940

Met ingang van 15 februari zijn 1,5 miljoen pagina’s van 80 verschillende Nederlandse tijdschriften gratis online in te zien via de speciale website Tijdschriften 1850-1940 van de Koninklijke Bibliotheek. Het zijn tijdschriften uit de periode 1850–1940 op het gebied van literatuur, religie, wetenschap, recht, politiek, cultuur en sport. Ze komen uit de collecties van de KB, de Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam, de Openbare Bibliotheek Amsterdam, het Haags Gemeentearchief en de Onderwijsinspectie.
Er kan full text worden gezocht door alle titels. Via geavanceerd zoeken kan ook één enkele titel worden doorzocht. 


Deze verzameling tijdschriften betreffende zéér uiteenlopende onderwerpen biedt prachtige mogelijkheden voor familiehistorisch onderzoek. Zo zal iemand met veel onderwijzers in de familie mogelijk veel leuk materiaal vinden in de opeenvolgende versies van het tijdschrift Nieuwe bijdragen ter bevordering van het onderwijs. Daarin o.a. ook berichten over aanstellingen van onderwijzers. In het tijdschrift Caecilia: algemeen muzikaal tijdschrift van Nederland (1844-1917) staat weer veel over muzikanten en dirigenten en de titel Advocatenblad (1918-1939) spreekt in dit verband voor zich.  Als voorbeeld van eventueel inspirerende titels noem ik nog:
  • De maasgouw: weekblad voor Limburgsche geschiedenis, taal- en letterkunde 1879-1939
  • Marineblad 1886-1939  
  • Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde van Nederlandsch-Indië 1853-1939
  • Tijdschrift voor Neerland’s Indië 1838-1902
  • De vrijdagavond: joodsch weekblad 1924-1932
  • Stemmen voor waarheid en vrede : evangelisch tijdschrift voor de protestantsche kerken: nieuwe serie van de Boekzaal 1864-1925

Zie de website voor een totaaloverzicht van de 80 tijdschriften.

vrijdag 1 februari 2013

Nederlands Dagboekarchief bij het Meertens Instituut

Vanaf 11 februari 2013 biedt het Meertens Instituut onderdak aan de snel groeiende collectie van ongepubliceerde dagboeken, autobiografieën en memoires van het Nederlands Dagboekarchief. Doel van beide instanties is deze documenten van de ondergang te behoeden en in dienst te stellen van wetenschappelijk en particulier onderzoek en het onderwijs. Zie ook de speciale website van het Nederland Dagboekarchief.

Het archief heeft behalve een wetenschappelijke ook een bredere maatschappelijke functie. Dagboeken en andere egodocumenten geven het verleden een menselijk gezicht en maken het op een unieke, persoonlijke manier toegankelijk voor een breed publiek. Het Nederlands Dagboekarchief haakt in op de groeiende interesse in de vaderlandse geschiedenis en in het Nederlands erfgoed. Het Nederlands Dagboekarchief is een aparte collectie van het Meertens Instituut in Amsterdam.

Bij familiehistorisch onderzoek wordt de vondst van een oud dagboek veelal met gejuich gevierd. Dus vroeg of laat is het verstandig ook deze groeiende collectie eens te raadplegen. Uiteraard zijn i.v.m. privacy dagboeken en metagegevens over de dagboeken alleen onder strikte voorwaarde in te zien. Ook gelden er restricties voor het eventueel publiceren van gegevens uit de dagboeken.

Indien mensen een goed heenkomen zoeken voor dagboeken uit hun bezit waar ze  geen raad mee weten kunnen zij contact opnemen met het  Nederlands Dagboekarchief.

maandag 28 januari 2013

Database met slachtoffers Watersnoodramp 1953

Op de speciale website deramp.nl kunnen sinds 2009 alle namen van de slachtoffers van de Watersnoodramp van 1 februari  1953 worden teruggevonden, met geboortedatum en geboorteplaats. Er kan gezocht worden op naam van de slachtoffers en op plaats van overlijden. 


1835+1. Een plaats voor herinneringen aan slachtoffers van de watersnood 1953 staat bovenaan de website. Dat 1836e slachtoffer was een nog naamloos baby'tje dat enkele uren na de geboorte verdronk, samen met zijn moeder, broertjes en zusjes. 




Het publiek kan op de website zelf gegevens (verhalen en foto's) aandragen om de herinnering aan de slachtoffers in te kleuren en levend te houden.

Zie ook deze link voor het verhaal over 1836e slachtoffer.

vrijdag 4 januari 2013

Joods Gouda 1737-1850

Onlangs verscheen van de hand van Tom Verwaijen het boek Joods Gouda. Een joodse geschiedenis vanaf 1737 tot omstreeks 1850.

In 1737 werd voor het eerst door Joodse kooplieden de eed als poorter van Gouda afgelegd. Het boek verhaalt uitvoerig over over de geschiedenis van deze eerste en daaropvolgende Joodse poorters en hun families en het Joodse erfgoed in de vorm begraafplaatsen, de synagoge en het Israëlitische Oude mannen- en Vrouwenhuis. Speciale aandacht is besteed aan de grote Joodse families Sanders en Cats. Taalhistoricus en journalist Ewoud Sanders schreef het voorwoord.

Op de website van Tom Verwaijen  vind je behalve een groot aantal uitgewerkte genealogieën ook een hoofdstuk met een database van de Joodse bevolking van Gouda en omgeving: Aarlanderveen, Alphen aan den Rijn, Gouda, Lekkerkerk, Oudshoorn, Schoonhoven en Woerden. Het overzicht is volgens de samensteller nog niet compleet en zal regelmatig worden aangevuld.

Het boek is voor € 24,90 verkrijgbaar bij Boekhandel Verkaaik in Gouda. Eventuele verzendkosten zijn € 4,50.