donderdag 11 december 2014

BMGN toegankelijk via open access

De laatste dertig jaargangen van de reeks Bijdragen en mededelingen betreffende de geschiedenis der Nederlanden zijn nu via open access toegankelijk. Hierdoor heeft u gratis toegang tot een overweldigende hoeveelheid interessante artikelen.

In het laatste nummer:

Batavian Phlegm? The Dutch and their Emotions in Pre-Modern Times
Edited by Herman Roodenburg and Catrien Santing

From the Editors - Redactioneel  PDF Catrien Santing  3-6

Articles
- Introduction: Batavian Phlegm? The Dutch and their Emotions in Pre-Modern Times  Abstract PDF
Herman Roodenburg, Catrien Santing  7-19
- The Devotio Moderna, the Emotions and the Search for ‘Dutchness’  Abstract PDF, Mathilde van Dijk  20-41
- Empathy in the Making: Crafting the Believer’s Emotions in the Late Medieval Low Countries  Abstract PDF, Herman Roodenburg  42-62
- How Rembrandt surpassed the Ancients, Italians and Rubens as the Master of ‘the Passions of the Soul'  Abstract PDF, Eric Jan Sluijter  63-89
- Compassion and the Creation of an Affective Community in the Theatre: Vondel’s Mary Stuart, or Martyred Majesty (1646)  Abstract PDF, Kristine Steenbergh  90-112
- Experiential Protestantism and Emotional Communities: A Case-Study of an Eighteenth-Century - Ego-Document  Abstract PDF, Fred van Lieburg  113-137
- Fashioning the Emotional Self: The Dutch Statesman Rutger Jan Schimmelpenninck (1761-1825) and the Cult of Sensibility  Abstract PDF, Edwina Hagen  138-162
- Understanding Emotional Identities: The Dutch Phlegmatic Temperament as Historical Case-Study  Abstract PDF, Dorothee Sturkenboom  163-191
Book Reviews

Kijk snel op http://www.bmgn-lchr.nl/index.php/bmgn/issue/archive

vrijdag 5 december 2014

Plakboek W.O. I


Marinus Das (Rotterdam 1 april 1887 – [Kaapstad 1978])

Door op de foto te klikken krijgt u een vergrote weergave
Het zal niemand zijn ontgaan dat 2014 het jaar was van de herdenking van het begin van de Eerste Wereldoorlog. Ook in het vierde nummer van ons kwartaalblad Gen. zal aandacht worden geschonken aan de gevolgen van de Grote Oorlog.


In onze archiefcollectie bevindt zich een bijzonder album. De in Rotterdam geboren krankzinnigenverpleger Marinus Das werkte in 1914 als verpleger in het oorlogsgebied Servië. Door het oorlogsgeweld en epidemieën van vlektyfus en dysenterie waren er in december 1914 gemiddeld dertienhonderd tot veertienhonderd doden per week te betreuren. 

Ook Das raakte besmet met tyfus, en keerde in maart terug naar Holland. Niet voor lang, want al in september werkte hij in het Hollandse hospitaal in het voormalige restaurant Pré-Catalan in het Parijse Bois de Boulogne. Hij plakte foto’s van de hospitaalzalen, kaarten, visitekaartjes en postzegels uit Servië en Parijs in een album.


In 1919 ging Das opnieuw naar Servië, naar Višegrad, waar hij nog een jaar als verpleger werkte. Na terugkomst vertrok hij naar Amerika, waar hij iemand kende in Provo, Utah. Van daar uit ging hij naar San Francisco, waar hij verschillende baantjes had. In 1926 begon hij daar een importbedrijf in kunstnijverheidsproducten, waar onder glas van de bekende glasfabriek Leerdam. In 1930 was hij betrokken bij de  tentoonstelling ‘hedendaagse Nederlandse kunstnijverheid’ in San Francisco, waarnaast belangrijke unica van Leerdam ook producten van de Plateelbakkerij Zuid-Holland te zien waren.

Met de crisis ging ook zijn bedrijf ten onder. In 1933 was hij blijkens een krantenartikel met wat geleend geld terug naar Nederland gegaan. Een volgend levensteken dateert van veertig jaar later; in 1972 schreef hij naar Nederland vanuit Zuid-Afrika. Hij was inmiddels 85, gepensioneerd na werkzaamheden als bedrijfsleider van de firma Binnehuis in Kaapstad, en zijn lichamelijke gezondheid liet te wensen over. Maar zelfs onder die omstandigheid bleef zijn reislust bewaard: hij plande al een reis naar Europa en naar Joegoslavië. Het is onduidelijk of hij daar nog aan is toegekomen.


Het album is te vinden in de collectie Das, 1461, inv. nr. 5. (In verband met de kwetsbare staat kan het album niet worden ingezien.)

maandag 1 december 2014

Databank Dapperheidsonderscheidingen online bij NIMH

Door de toekenning van de Militaire Willems-Orde (MWO) aan Marco Kroon in mei 2010 en aan Gijs Tuinman in december 2014 is de aandacht voor dapperheidsonderscheidingen sterk toegenomen. Reden voor het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) de 'databank dapperheidsonderscheidingen' online beschikbaar te stellen voor historisch en genealogisch onderzoek.

In deze unieke databank zijn voor het eerst vrijwel alle namen van dragers van Nederlandse dapperheidsonderscheidingen tussen 1815 en 2000 samengebracht. Het is mogelijk te zoeken op achternaam, op onderscheiding of op periode waarin een onderscheiding per Koninklijk Besluit is toegekend. Bij iedere persoon is, wanneer bekend, het wapen of dienstvak vermeld, evenals de missie of actie waarvoor de onderscheiding is toegekend.
Naast de dragers van de Militaire Willems-Orde zijn ook de dragers van o.a. de Bronzen Leeuw, het Kruis van Verdienste en het Bronzen Kruis (zoals te zien op de afbeelding) in de databank van het NIMH te vinden.
Voor familiehistorici met militaire voorouders is dit een bijzonder handige bron.

vrijdag 7 november 2014

Thema familiegeschiedenis in Tijdschrift voor Biografie

Het Tijdschrift voor Biografie wil een breed publiek laten delen in de ontwikkelingen op het gebied van de biografie in al haar facetten. Het verschijnt drie keer per jaar en bevat steeds een flink aantal artikelen.

In het derde nummer van de derde jaargang (2014) is het gebruikelijke themadeel gewijd aan 'familieverhalen'. Het themadeel bestaat uit drie artikelen: 
  • Familiegeschiedenis als zelfinterpretatie, door Tanny Dobbelaar 
  • Goddank geen paradijs. Rindert Kromhout en het familieleven van de Blomsburygroep, door Dennis Kersten 
  • Ongemakkelijke mensen, door Elly Biesters

In Familiegeschiedenis als zelfinterpretatie verkent Tanny Dobbelaar de verschillende manieren waarop mensen tegen het fenomeen familie aankijken. Familie kan worden gezien als een in eerste plaats biologische fenomeen (bloedverwantschap, DNA) maar ook in meer juridische zin worden opgevat (erfrecht, formele erkenning) of in termen van loyaliteit worden geduid (mensen waar je mee samenleeft). Het hangt bij een geschreven familiegeschiedenis van het zelfbeeld van de auteur af hoe hij zich tot het fenomeen familie verhoudt.

Dennis Kersten interviewt Rindert Kromhout, die een boeiende roman schreef waarin hij de beroemde kunstenaarsfamilie rondom Virginia Woolf portretteert: April is de wreedste maand.

Elly Biesters geeft in een aantal korte schetsen het harde en soms wrede leven weer van haar grootvader en zijn familie in het Gelders vissersdorp Heerewaarden.Daarbij bekruipt je inderdaad soms een ongemakkelijk gevoel.

woensdag 29 oktober 2014

Groeiende lijst met Nederlandse krantenarchieven op internet

Kranten vormen een handige en verzijldige bron voor familiegeschiedenis. Via Delpher is een groot aantal historische Nederlandse kranten en periodieken digitaal beschikbaar voor het publiek. Hierover berichten wij uiteraard al eerder. Maar Delpher is niet uitputtend. Zoekspecialist Eric Hennekam legt op zijn weblog een groeiende lijst aan met Nederlandse krantenarchieven op internet. Op 29 oktober 2014 bevatte deze lijst 50 websites. Toch maar eens grasduinen in een regionale krant uit een streek waar (een deel van) de voorouders leefden?


maandag 27 oktober 2014

Bronnen voor de studie van het hedendaagse België

De Belgische Koninklijke Commissie voor Geschiedenis (KCG), vergelijkbaar met ons Huygens ING, is de uitgever van de publicatie Bronnen voor de studie van het hedendaagse België, samengesteld door Patricia Van den Eeckhout en Guy Vanthemsche. Eigenlijk zou deze publicatie het startpunt moeten zijn voor ieder historisch onderzoek in België betreffende de 19e, 20e en 21e eeuw. Deze ontontbeerlijke publicatie is nu ook digitaal beschikbaar via de website van de KCG.

Het boek biedt volgens de website van KCG "een panoramisch en kritisch overzicht van alle mogelijke bronnen die tijdens de afgelopen tweehonderd jaar werden geproduceerd in België. Zowel de geschreven als de ongeschreven bronnen komen aan bod; zowel de elektronische als de klassieke gedrukte en de archiefdocumenten worden behandeld". 

Tip van Eric Hennekam

woensdag 10 september 2014

In Flanders Fields legt namenlijst aan van slachtoffers WO I

In België wordt de komende 4 jaar WO I uit-en-te-na herdacht. Van het honderdjarig jubileum van da start van WO I tot het honderdjarig jubileum van het eind van de Grote Oorlog.
De speciale meertalige website In Flanders Fields beoogt de geïnteresseerde bezoeker de weg te wijze naar de verschillende herdenkingen en biedt veel educatieve en historische infomatie. Interessant is bijv. het Oorlogsdagboek van Achiel van Walleghem.

Verder is het expliciet de bedoeling om een namenlijst aan te leggen van de Belgische slachtoffers in de breedste zin des woords. Daarin kan al worden gezocht, maar de lijst is nog lang niet compleet. Vrijwilligers kunnen zich melden om mee te helpen.

Op de Namenlijst is plaats voor zowel burgers als militairen, ongeacht hun nationaliteit. Dat geldt zowel voor toenmalige vrienden als voor gewezen vijanden, zowel voor Belgen die in eigen land of daarbuiten omkwamen als voor niet-Belgen die in België om het leven kwamen of er dodelijk verwond raakten om vervolgens elders te sterven.

maandag 25 augustus 2014

Gevangenen WO I in database Rode Kruis

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden 10 miljoen mensen (militairen en burgers) gevangen genomen en ondergebracht in gevangenkampen. De oorlogvoerende landen stelden lijsten van gevangenen op en stuurden die op naar het Rode Kruis. Op de website van het ICRC (International Committee of the Red Cross) zijn in een database en geïndexeerd op naam gegevens ondergebracht over 2 miljoen gevangenen: Prisoners of the First World War, the ICRC archives.
Daardoor kunnen onderzoekers nu speuren naar gegevens over die gevangenen uit de periode 1914-1918. De resultaten variëren van een eenvoudige vermelding van basale gegevens tot scans van allerlei interessante relevante documenten.



Op de website ook Ansichtkaarten van gevangenenkampen uit de verschillende oorlogvoerende landen, rapporten van inspecties van kampen door het Rode Kruis en allerlei voorbeelden van correspondentie door het Rode Kruis met betrekking tot gevangenen, vermisten, overledenen etc.

vrijdag 11 juli 2014

Het Leidse album studiosorum (1575-1812) in StamboomNederland


Zodra je onder je voorouders een medicus, jurist of priester aantreft, kun je er in de meeste gevallen vanuit gaan dat de persoon in kwestie een studie heeft gevolgd. De namen van deze personen zijn dan meestal ook opgetekend in zogenoemde alba studiosorum, of inschrijvingsregisters.

Over het belang van alba studiosorum als bron voor het onderzoek naar je familie is in de digitale dossiers van het CBG al eens eerder geschreven. In dit geval staat een handige bewerking van één van deze alba centraal, en wel het Leidse album studiosorum.

Voor haar promotieonderzoek naar de Leidse studentenpopulatie tussen 1575 en 1812 verzamelde onze CBG-collega Martine Zoeteman-van Pelt onder andere persoonsgegevens van Leidse studenten. Haar omvangrijke database, die gebaseerd is op ruim 60.000 inschrijvingen in het Leidse album studiosorum, kan sinds kort op StamboomNederland worden geraadpleegd. Het gaat om een publiek project, waardoor de namen van de studenten via een zogenoemde etalage ook via zoekmachines als Google worden gevonden.

Voor wie meer wil weten over deze Leidse studenten is haar boek De studentenpopulatie van de Leidse universiteit, 1575-1812. ‘Een volk op zyn Siams gekleet eenige mylen van Den Haag woonende’ een echte aanrader. Het boek is verkrijgbaar in de boekhandel (ISBN: 978-908-72-8102-1) of via Leiden University Press.

Het CBG heeft daarnaast ook een cd-rom uitgegeven met een interessante verzameling alba studiosorum.

vrijdag 27 juni 2014

Prachtige database voor mensen met varende voorouders

Maritiem Digitaal is de gezamenlijke database van een aantal maritieme musea, waarin gegevens kunnen worden opgezocht over voorwerpen en literatuur die zich in deze musea bevinden. Ideaal voor iedereen met varende voorouders, op zoek naar informatie over schepen, havens, personen, legeronderdelen, bedrijven etc. De database bevat méér dan 800.000 records.


De zoekresultaten beslaan een enorm breed scala, zoals scheeps- en andere modellen, schilderijen, tekeningen en renten, foto's, drukwerk, kaarten, technische tekeningen, instrumenten, gereedschappen en technische apparatuur, boeken, kunstnijverheid en manuscripten.  

(Via @EricHennekam)

woensdag 25 juni 2014

Website Collectie Delft ontsluit drie mooie bronnen van Archief Delft

Vorige week lanceerde Archief Delft de nieuwe Delftse collectie-website: collectie-delft.nl. De website ontsluit, in deze eerste fase, een drietal kennisbronnen van Archief Delft. Bezoekers kunnen daar op een gemakkelijke manier zoeken in de Willem van Oranje-Bibliografie, Delftse biografieën en Nadere toegangen.



Naast het zoeken in de alle afzonderlijke collecties is het nu mogelijk om een zoekopdracht over alle collecties heen doen. Zo levert de zoekvraag ‘Foreest’ treffers in alle collecties. Pieter van Foreest bijvoorbeeld staat in de literatuur vermeld bij Willem van Oranje Bibliografie, het pdf-document met zijn biografie komt naar voren en bij de Nadere toegangen komt onder andere met een vermelding in de registers van de Delftse weeskamer naar voren.

dinsdag 17 juni 2014

Boek over scheepsschrijvers, chroniqueurs van de Nederlandse marine

Bijna alles wat tot ons gekomen is over onze varende voorouders op Nederlandse marineschepen uit de 17e en 18e eeuw weten we dankzij de scheepsschrijvers. Maar we wisten tot op heden eigenlijk maar weinig over deze schrijvers zelf. Daar komt nu verandering in dankzij een dissertatie van Marc van Alphen.

Scheepsschrijvers waren sleutelfiguren in de tijd van Michiel de Ruyter.  Van oudsher vervulden de schrijvers een cruciale rol aan de wal en aan boord van Nederlandse marineschepen. Deze zeelieden droegen zorg voor de administratie en waren medeverantwoordelijk voor de logistiek. Hun werkzaamheden duidden op een nauwe verwevenheid van overheidstaken en particuliere commerciële belangen. Schrijvers hadden een belangrijk aandeel in de professionalisering van de Nederlandse oorlogsvloot in de zeventiende en achttiende eeuw.

Scheepsschrijvers, tegenwoordig aangeduid als officieren van de logistieke dienst, hadden velerlei taken. Zij waren de kapitein of vlagofficier behulpzaam bij de werving van het scheepsvolk, maakten de monsterrol op, deden aan boord het schrijfwerk voor de bevelhebber en traden op als diens woordvoerder of afgezant. Voorts gingen zij dagelijks voor in het gebed en hielden het scheepsjournaal bij. Daarnaast waren zij betrokken bij de bevoorrading van de schepen en voorzagen de bemanning van scheepskleding en andere goederen. Ook verstrekten zij tijdens de reis voorschotten en verrekenden deze in de schuldrollen, traden op als secretaris van de zeekrijgsraad, vervaardigden testamenten en beheerden nalatenschappen van gestorven of gedeserteerde opvarenden.

Over deze veelzijdige dekofficier, die zich tijdens een zeeslag altijd vlakbij de bevelhebber ophield, was tot nu toe weinig bekend. Aan de hand van uitgebreid archiefonderzoek in binnen- en buitenland wordt het grote belang van de scheepsschrijver onderstreept. Hij vormde een elementaire schakel binnen de marineorganisatie van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Schrijvers waren sleutelfiguren, zowel op de oorlogsschepen als aan de wal in de admiraliteitssteden Amsterdam, Rotterdam, Hoorn, Enkhuizen, Middelburg, Dokkum en Harlingen. Dit zijn enkele conclusies uit Het oorlogsschip als varend bedrijf. Schrijvers, administratie en logistiek aan boord van Nederlandse marineschepen in de 17e en 18e eeuw, waarop Marc van Alphen op 19 juni aan de Universiteit Leiden hoopt te promoveren. Onder  auspiciën van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) te Den Haag zal gelijktijdig de handelseditie verschijnen.

Marc van Alphen, Het oorlogsschip als varend bedrijf. Schrijvers, administratie en logistiek aan boord van Nederlandse marineschepen in de 17  en 18  eeuw, Uitg. Van Wijnen (Franeker 2014), 460 pag.'s (full colour ill.), ISBN 9789051944884, prijs € 34,95.

dinsdag 10 juni 2014

GenVer maakt een doorstart als Zoekakten.nl

GenVer was een privé-initiatief van Jacques Verheijden en functioneerde als nadere toegang op de genealogische bronnen uit Nederland en België die bij Familysearch online staan, met name de burgerlijke stand.
Begin april van dit jaar maakte GenVer bekend dat men zich genoodzaakt zag er een punt achter te zetten. De vele wijzigingen bij FamilySearch waren niet meer bij te benen voor de vrijwilligers

GenVer maakt nu echter een doorstart als Zoekakten.nl. Vrijwel alle gegevens zijn van GenVer overgenomen en nieuwe gegevens zijn toegevoegd. Zoekakten.nl verwijst in principe alleen door naar de FamilySearch-scans van Nederland en België. Naast verwijzingen naar scans van burgerlijke stand vind je er ook verwijzingen naar scans van militaire stamboeken, landverhuizers en andere bijzondere collecties.

Zoekakten.nl is net als GenVer een privé-initiatief en gratis en voor niets toegankelijk.

vrijdag 6 juni 2014

Erfgoed Leiden e.o. ontsluit notariële archieven via VeleHanden

Notarissen worden al eeuwenlang bezocht om belangrijke momenten in het leven officieel vast te laten leggen. Dat maakt hun archieven tot een goudmijn voor genealogen en historici.

Erfgoed Leiden en Omstreken (ELO) gaat deze bron samen met vrijwilligers ontsluiten in het nieuwe project ‘80.000 minuten’ op www.VeleHanden.nl.

De titel van het project verwijst naar de 80.000 notarisakten (minuten) uit de collectie van ELO.
Iedereen kan meedoen, gewoon thuis via internet. De inzet wordt beloond met gratis afbeeldingen uit de uitgebreide beeldbank van ELO.

Zie de website van ELO ook voor méér info over het project.

vrijdag 25 april 2014

Gedecoreerden Lintjesregen 2014

Het NRC houdt een Lintjesregen-database bij. Daarin kun je zoeken naar iedereen die sinds 2004 tijdens de traditionele lintjesregen vlak voor Koninginnedag en nu Koningsdag een lintje kreeg. De database is ook te downloaden als spreadsheet.

De database is bijgewerkt met de 3155 onderscheidingen ter gelegenheid van de lintjesregen van 2014. Men kan er dus ook de gedecoreerden van vandaag (vrijdag 25 april 2014) terugvinden. Voor meer details over de Lintjesregen 2014 kun je terecht op een speciale pagina van de website van de Rijksoverheid.

Zie ook www.lintjes.nl voor achtergronden en deze link voor de afbeeldingen.

woensdag 2 april 2014

Beta-Beeldbank van New York Public Library levert veel onverwachte vondsten

The New York Public Library heeft een beeldbank op internet gelanceerd in beta-versie, met in totaal meer dan 800 duizend afbeeldingen. Daarin uiteraard veel prachtig fotomateriaal over New York en gedigitaliseerde oude prenten. Zoek ook eens op historische namen die een Nederlandse link hebben zoals "New Utrecht", "Wallstreet", "Bowery", "Harlem" of "Flushing". Het levert gegarandeerd een leuk uurtje bladeren op.  En met wat geluk een mooie vondst.

Door de vele immigranten is in de collectie ook veel materiaal uit de rest van de wereld terecht gekomen. Wanneer je er eens zoekt op Nederlandse gemeentenamen als Amsterdam of Rotterdam levert dat vaak al een mooie oogst op. Ook tref je er veel portretten van historisch belangrijke personen.

Daarnaast zijn er prachtige overwachte vondsten, zoals een serie aquarel-tekeningen van Nederlandse soldaten in uniform uit 1788: de collectie van Hendrik Jacobus Vinkhuijzen.


woensdag 26 februari 2014

Groot aantal archieven IISG online beschikbaar

Tientallen archieven van het IISG zijn nu gratis en volledig online te bekijken via de catalogus van het instituut. Het handelt daarbij niet alleen om de collecties van vooraanstaande historische figuren uit binnen- en buitenland, zoals  Pieter Jelles Troelstra, Ferdinand Domela Nieuwenhuis, Lev Trotsky, de Duitse sociaaldemocraten Eduard Bernstein en Karl Kautsky en de Franse anarchiste Louise Michel, maar ook om archieven van organisaties en politieke partijen zoals de SDAP.


Zie hier voor de lijst met online digitaal beschikbare archieven. Per archief is een inventaris ('content list') beschikbaar van de verschillende onderdelen (van waaruit men kan doorklikken naar de gescande stukken) en historische context-informatie ('content and context'). 


Door de gedigitaliseerde documenten kan worden gebladerd en ieder stuk kan full screen worden bekeken met de mogelijkheid om in te zoomen en liggende afbeeldingen te roteren. De documenten kunnen ook als pdf worden gedownload of geprint.

dinsdag 21 januari 2014

Mooie historische kaarten van België digitaal via Geopunt.be

Voor familiehistorici biedt de website Geopunt.be een schat aan cartografische informatie over België. Op deze portaalwebsite wordt alle mogelijke beschikbare geografische informatie in België gebundeld. Niet alleen moderne cartografische afbeeldingen rondom allerlei aardrijkskundige thema's, maar ook prachtig historisch materiaal. Geopunt.be is de centrale toegangspoort tot geografische overheidsinformatie.



De interface werk tamelijk makkelijk en legt verschillende kaarten mooi over elkaar heen in lagen. Er is historisch kaartmateriaal beschikbaar uit de 18e en 19e eeuw:
  • De Fricx-kaarten uit 1712
  • De Ferraris-kaarten uit 1777
  • De Vandermaelen-kaarten uit 1846-1854
  • De Popp-kaarten uit 1842-1879
Via Familiekunde Vlaanderen.