zaterdag 27 februari 2016

Verborgen Verleden zaterdag 27 februari 2016 Frank Visser


De basis voor elke aflevering van Verborgen Verleden wordt gelegd met behulp van het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis. In de uitzending wordt een aantal familielijnen uitgewerkt voor de zoektocht van de hoofdpersoon, maar er zijn natuurlijk nog veel meer verhalen te vertellen. Naar aanleiding van ons onderzoek geven we op deze pagina’s nog wat extra informatie bij de betreffende uitzending.


Krijg de pest

De ruziënde buren die door Rijdende Rechter Frank Visser in het gareel moesten worden gebracht, zullen elkaar vast wel eens ‘de pest’ hebben toegewenst of zelf terdege ‘de pest in’ hebben gehad na een voor hen ongunstig uitvallend oordeel.
De terechte gevoeligheid met betrekking tot het schelden met ‘kanker’ geldt allang niet meer waar het gaat over de pest, want de periodes waarin die dodelijke ziekte heeft huisgehouden in en ook ver buiten Europa, ligt gelukkig alweer een behoorlijk eindje achter ons.
Franks grootouders van vaderskant overleden kort na elkaar aan de Spaanse griep, waardoor hun jonge kinderen, onder wie Franks toen achtjarige vader, in het Utrechts weeshuis terechtkwamen.
Net als de Spaanse griep, zal ook de pest in veler familiegeschiedenis een rol hebben gespeeld. Maar aangezien dat zoveel langer geleden is, valt daarover minder makkelijk iets te achterhalen. In Franks familiegeschiedenis kwamen we echter wel een ‘pestlijder’ tegen.
Aan moederskant stamt Frank af van een Peter Janssen of Jansz die omstreeks 1580 werd geboren in Utrecht. Het adres waar hij met zijn gezin woonde, werd  aangeduid als ‘St. Catarinenstraat bij ’t Pleijn van Vredenborch’. Daar overleed hij aan de gevolgen van de pest. Hij werd op 9 april 1627 begraven in de Magdalenakerk. Hij liet een vrouw en vier ‘onmondige’ kinderen achter.

Familienaam Stramrood

De lijn die Frank Visser met deze Peter Janssen verbindt, loopt van zijn moeder Petronella Honders (1911-1998) naar zijn grootmoeder Henrica Philipoom (1887-1979), via zijn overgrootvader Johannes Philipoom (1859-1887) naar zijn betovergrootmoeder Johanna Stamrood / Stramrood (1828-1906).
Peter Janssen wordt beschouwd als de stamvader van de familie Stramrood. Zijn twee zoons Jan en Teunis noemden zich op een zeker moment Van Stramproij en legden daarmee de basis van de familienaam die evolueerde naar Stramrood.
Als u daar meer over wilt weten kan ik u verwijzen naar het wetenswaardige boek van Ar Stramrood, Veertien generaties Stramrood van 1580 tot 2015 ( Bilthoven 2015) dat te vinden is in de bibliotheek van het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis. Op te vragen via onze bronnenzaal

De naam Philipoom

Franks grootmoeder van moederskant heette Henrica Philipoom. Een opmerkelijke naam, die de vraag opwerpt waar hij vandaan komt. De oorsprong ligt bij een voorvader met de naam Philip Ohm. Hij diende als soldaat in 1773 en kreeg nakomelingen die zijn voor- en achternaam als familienaam gingen voeren: Philipohm werd Philipoom.
Voor meer informatie over achternamen zie onze familienamenbank

Huwelijke bezwaren?

Franks grootmoeder van vaderszijde heette Catharina van Brussel ( 1886-1918). Toen zij in 1909 met Franks grootvader Pieter Visser trouwde, leefde hààr grootmoeder van vaderskant nog: Doortje Schoonhein (1827-1911).
Doortje Schoonhein trouwde met Willem van Brussel (1825-1866). Het huwelijk werd voltrokken op 17 september 1851, maar voorafgaand aan het huwelijk waren er kennelijk strubbelingen geweest tussen Willem en zijn vader Cornelis van Brussel (1804-1884).
In de huwelijkse bijlagen vonden we een akte van het kantongerecht. Vader Cornelis was op 5 juni 1851 gedagvaard om de volgende ochtend om negen uur te verschijnen ‘in een der vertrekken van het gebouw in den Dom, thans wijk F, nummer 275 te Utrecht ter plaatse onzer gewone terechtzittingen’. Het was de bedoeling dat Cornelis zijn toestemming zou geven voor het huwelijk van zijn zoon, maar dat deed hij niet. Vader Cornelis ‘verklaarde gegronde redenen te hebben om zijne toestemming tot het voormelde huwelijk van zijnen genoemde zoon te moeten weigeren, niet tegenstaande onze aan hem en zijnen zoon gedane vertoogen’.
Nadere informatie over de reden waarom Willems vader bezwaar maakte tegen het huwelijk van zijn zoon, geven de archieven helaas niet prijs.
Willem was het enige kind van Cornelis van Brussel en Jantje van Lith (1800-1885). Zijn geboortedatum ligt ruim twee jaar vóór het huwelijk van zijn ouders – vader Cornelis erkende hem bij het huwelijk. Zou het kunnen zijn dat Willem niet Cornelis’ zoon was, en dat de strubbelingen daar iets mee te maken hadden? Nader onderzoek in de rechterlijke archieven zou misschien iets meer licht op deze zaak kunnen werpen. Wie weet kan mr. Visser hier nog eens in duiken…

Reactie Frank Visser

Naar aanleiding van de bovenstaande kwestie mailde Frank Visser ons met de suggestie dat de bezwaren van vader Cornelis tegen het huwelijk van zijn zoon te maken hadden met het geloof.
Hij schrijft: 'De Van Brussels waren in de zeventiende eeuw en daarna nog goed protestant en zoonlief trouwde een katholiek meisje. Mijn grootmoeder Van Brussel was zeer katholiek. Dus is deze tak van de familie Rooms geworden. Genoeg reden om zo'n huwelijk tegen te willen houden, dunkt mij.'
Dat zou inderdaad heel goed mogelijk kunnen zijn, denken ook wij!


zaterdag 20 februari 2016

Verborgen Verleden zaterdag 20 februari 2016 Dominique van der Heyde


De basis voor elke aflevering van Verborgen Verleden wordt gelegd met behulp van het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis. In de uitzending wordt een aantal familielijnen uitgewerkt voor de zoektocht van de hoofdpersoon, maar er zijn natuurlijk nog veel meer verhalen te vertellen. Naar aanleiding van ons onderzoek geven we op deze pagina’s nog wat extra informatie bij de betreffende uitzending.

Cabriolet in het hooi

Over Dominiques grootvader van moederskant, Jan Frederik van Erven Dorens (1904-1994) is een mooie anekdote bekend. Hij was architect en heeft onder meer huizen gebouwd in Laren, waar hij ook met zijn gezin woonde. Jan Frederik was de trotse eigenaar van een Lagonda, een prachtige Britse cabriolet. Tijdens de Tweede Wereldoorlog deed hij er alles aan om ervoor te zorgen dat de Duitsers hem niet in beslag zouden nemen. Daarom verstopte hij hem in een hooiberg, voordat hij zelf onderdook.
Bij de bevrijding werd de wagen echter wel geconfisqueerd – door de Binnenlandse Strijdkrachten. Zij gingen er vanuit dat het een auto van de vijand was, en vervoerden er op 5 mei 1945 triomfantelijk Prins Bernhard in naar Hotel de Wereld in Wageningen, waar de onderhandelingen over de Duitse overgave werden gevoerd.
Grootvader Jan van Erven Dorens heeft de Lagonda nooit teruggekregen en is daar zijn leven lang boos over geweest. Grappig te weten dat Bernard wel een goede vriend werd van zijn zoon Robbie van Erven Dorens.

Nagekomen bericht

De heer Robin van Erven Dorens meldde ons naar aanleiding van dit verhaal:
'Bovenstaand verhaal over de Lagonda van onze grootvader Jan van Erven Dorens klopt niet helemaal. Prins Bernhard is niet in "onze" Lagonda naar Hotel de Wereld gereden voor de overgave van de Duitsers maar in de Mercedes van Seyss Inquart. De Lagonda werd later wel ingezet om Montgomery te vervoeren tijdens zijn triomftocht door Amsterdam. De prins reed erachteraan in zijn "oorlogs-Bentley".'

De naam Van Erven Dorens

In onze familienamenbank worden 44 Van Erven Dorens genoemd. De telling is van 2007, dus het kunnen er inmiddels meer zijn, maar zeker is dat het allemaal familie van Dominique is. Het klinkt chique, de naam Van Erven Dorens. Maar waar komt die naam vandaan?
Bij dubbele namen denk je al gauw aan een adellijke afkomst met bezittingen, landgoederen, heerlijkheden en wat dies meer zij – maar doorgaans zit dat toch anders in elkaar.
Dominiques betbetovergrootvader Joannes Jacobus Josephus Hermanus van Erven (1802-1858) was degene die officieel toestemming vroeg om de naam Dorens, de familienaam van zijn moeder Bernardina Maria Susanna Dorens, aan de zijne te mogen toevoegen. De aanvraag werd in 1823 bij Koninklijk Besluit goedgekeurd. Werd hij gedreven door ijdelheid, vond hij het interessant om een dubbele naam te dragen? Misschien had het er iets mee te maken, maar er was vooral een puur zakelijke reden om de naam Dorens te willen voeren.
Joannes van Erven was net als zijn vader spiegel- en lijstenverkoper in het bedrijf van de familie van zijn moeder, de Firma Wed. G. Dorens en Zoon (opgericht in 1770). Het bedrijf was gevestigd aan het Rokin in Amsterdam (op nummer 56). Zo’n koninklijke goedkeuring om een tweede naam aan je familienaam toe te voegen, werd gegeven in het geval de betreffende tweede naam door gebrek aan mannelijke naamdragers dreigde uit te sterven. Op deze manier bleef de naam Dorens voor de familie behouden.

Familie met hofstede

Joannes’ zoon Eduard Walterus Bernardus (1830-1888) – Dominiques betovergrootvader - was net als zijn vader en grootvader koopman in spiegels. Hij trouwde op dertigjarige leeftijd – in Amsterdam – met de even oude Maria Cornelia Theresia Herckenrath (1830-1895). Maria Herckenrath was afkomstig uit een familie die (wél) een hofstede bezat, daar paste de dubbele naam van haar echtgenoot mooi bij.
Het huwelijk van Maria en Eduard was drie jaar vóór hun beider geboorte al voorafgegaan door een huwelijkse verbintenis tussen de twee families: Maria’s oom Louis trouwde in 1827 met Suzanna van Erven Dorens, dus waarschijnlijk kenden Maria en Eduard elkaar al van kinds af aan omdat ze min of meer familie waren.
De familie Herckenrath was eigenaar van de buitenplaats of hofstede Geerbron in Monster. Maria’s grootvader Gerardus Herckenrath, baljuw en schout van Monster, kocht het in 1801. Hij was arts, net als zijn zoon, Maria’s vader, Augustus Herckenrath (1794-1869). Augustus bracht zijn jeugd door op hofstede Geerbron, maar vertrok, eenmaal volwassen, naar Amsterdam. Maria werd in Amsterdam geboren, maar wie weet bracht ze haar vakanties door op Geerbron – misschien ook nog later, samen met haar man en kinderen.


De hofstede zelf bestaat niet meer, maar wel de grafkelder die halverwege de negentiende eeuw werd aangelegd en waarin leden van de familie Herckenrath die tussen 1844 en 1849 stierven, begraven liggen. Op een foto en bijbehorende plattegrond zijn veertien kisten te zien: tien kisten bevatten de lichamen van volwassenen; in drie kleine kistjes met de nummers 11, 12 en 13 liggen  kindjes. En in kist nummer veertien ligt ‘mevrouw Zuiderwijk, baker bij de familie Herckenrath’.


Het wapen van de familie Herckenrath bevindt zich in onze Heraldische Databank


In het maartnummer van Gen.magazine staat een uitgebreid interview met Dominque van der Heyde
Op bovenstaande foto Dominique in het Amstelhotel; over haar familieconnectie daarmee leest u in het interview. (Foto Leendert Brouwer)

zaterdag 13 februari 2016

Verborgen Verleden zaterdag 13 februari 2016 Jochem Myjer

De basis voor elke aflevering van Verborgen Verleden wordt gelegd met behulp van het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis. In de uitzending wordt een aantal familielijnen uitgewerkt voor de zoektocht van de hoofdpersoon, maar er zijn natuurlijk nog veel meer verhalen te vertellen. Naar aanleiding van ons onderzoek geven we op deze pagina’s nog wat extra informatie bij de betreffende uitzending.


De naam Myjer

Het eerste waar Jochem Myjer in deze aflevering opheldering over krijgt is de herkomst (en de spellingswijze) van zijn naam. Harmen Snel laat hem in het stadsarchief van Amsterdam de lijn van de Mijjers zien – allemaal Amsterdammers.
Oudgrootvader (= de zevende generatie) Isak Mijjer (1806-1887) was een vaderloos kind, zijn moeder heette Annaatje Meijjer. Bij haar is de opmerkelijke schrijfwijze van de naam Myjer begonnen, want haar naam Meijer wordt daar ineens geschreven als Mijjer – een schrijffoutje van de pastoor, die, aldus Jochem, dan zeker wel een neutje op had.
Archivaris Snel ging, geheel conform zíjn naam, soepel van de ongehuwde Annaatje over naar haar vader Rijk Meijer (geb. 1744) in Amsterdam en kwam uiteindelijk uit in Duitsland. In werkelijkheid zou het onderzoek voor de meeste genealogen zijn gestopt bij de ongehuwde Annaatje Meijer/Mijjer.
Het is moeilijk zo niet onmogelijk zoeken als je alleen maar een naam hebt die dan ook nog eens zoveel voorkomt als Anna Meijer – genealogen noemen dat een ‘grote naam’, dat wil zeggen een achternaam die heel veel voorkomt. In onze familienamenbank staan er voor nu al zo’n 40 duizend. Na een speurtocht in het bevolkingsregister op de naamcombinatie Isak en Anna Meijer in verschillende spellingsvarianten, vond collega Yvonne Prins, onze ‘Mrs. Verborgen Verleden’, een inschrijving van Isak bij een stiefvader, de man met wie Anna Meijer/Mijjer een aantal jaren na zijn geboorte trouwde. Goddank een huwelijksakte. Dat betekent namen van de ouders en dus aanknopingspunten voor verder onderzoek.
In 1832 trouwde Isak met Anna Buter

Dominees

Edward Bernard Rijnders (1913-1993), Jochems (lievelings)grootvader van moederskant, van wie hij de krullen heeft geërfd, was dominee. Ook overgrootvader Bernard Jacques Cornelis Rijnders (1881-1969) was dominee, en betovergrootvader Dirk Rijnders (1841-1888) eveneens. Daar stopt de lijn van dominees, want oudvader Bernardus Jacques Cornelis Rijnders ( 1799-1827) was veearts.

Geschilderd door Frans Hals

Betovergrootvader Dirk Rijnders, de veeartsenzoon die dominee werd, trouwde in 1871 in Alkmaar met de aldaar geboren jonkvrouw Catharina Barbara van Hogendorp (1853-1917), dochter van Jhr. Mr. Willem Andreas van Hogendorp en Sara Jacoba Druyvesteyn. De vader van Sara Druyvesteyn was Francois Constantijn Willem Druyvesteyn (1782-1859). Hij had verschillende bestuurlijke functies, was lid van de Tweede Kamer en later burgemeester van Alkmaar. Zijn voorvaders bekleedden zes generaties lang, van vader op zoon het ambt van burgemeester van Haarlem. Voorvader Aernout Druyvesteyn (1577-1627) was daarnaast nog brouwer én kunstschilder. Werk van hem is voor zover bekend niet bewaard gebleven, maar hij werd wel zelf op doek vereeuwigd door niemand minder dan collega-schilder Frans Hals.

Andreas Bonn

We blijven nog even bij de voorouders van lievelingsopa Rijnders.
Willem Andreas van Hogendorp was de zoon van Jhr. Mr. Willem van Hogendorp (1765-1835) en Hermina Clara Bonn (1774-1831). Hermina Bonn was de dochter van de beroemde Amsterdamse professor Andreas Bonn – ‘van de Andreas Bonnstraat!’ zoals iedere Amsterdammer dan uitroept.
Behalve als naamgever van die straat heeft Bonn belangrijke sporen verdiend op het gebied van de geneeskunst. Na zijn studie in Leiden en Parijs vestigde hij zich in Amsterdam, waar hij In 1771 werd  benoemd tot hoogleraar in de ontleed- en heelkunde aan het Atheneum; daarmee volgde hij Petrus Camper op – en inderdaad: de Amsterdamse Camperstraat is vlakbij de Andreas Bonnstraat.

Kunsthandel Douwes

Ook via de kant van de voorouders Myjer zijn nog tastbare familiesporen te vinden in het straatbeeld van Amsterdam. De moeder van Jochems grootmoeder van vaderskant was Helena Maria Agnes Douwes (1890-1944). Haar overgrootvader Hendrik Douwes vestigde zich in 1805 als decoratieschilder; penseelschilder heette dat in die tijd. Een decoratieschilder schilderde onder meer uithangborden, maakte en restaureerde muurschilderingen, behang en theaterdoeken. Hendriks zoon Evert, Helena’s grootvader, ontwierp zelfs een eigen letter die later bekend stond als ‘Amsterdamse schrijfletter’. De schilderswerkplaats van Hendrik Douwes groeide uit tot de tegenwoordige gerenommeerde Amsterdamse kunsthandel Gebroeders Douwes aan de Stadhouderskade. Maandblad Ons Amsterdam schreef erover.

Italiaanse voorouders

In de kwartierstaat van Jochem Myjer komen we ook Italiaanse voorouders tegen. Pietro Vittore Sormani, in 1791 geboren te Rezzago in Noord-Italië, trok naar Groningen, noemde zich voortaan Pieter Victor en trouwde in 1821 met Catharina Allegonde Witte. Ze kregen negen kinderen met veelal oer-Hollandse namen als (in chronologische volgorde) Johannes, Fredericus, Johanna, Christina, nogmaals Johanna, Antoon, Bernardus, nog een keer Johannes. In de naam van laatstgeborene klinken vaders Italiaanse roots nog het meest door. Zij heette Angelica Rosalie. Helaas werd ze maar een paar maanden oud.
De familielijn naar Jochem loopt via Christina, de vierde dochter van Pietro/Pieter en Catharina. Christina Josepha Elisabeth Sormani trouwde in 1851 in Groningen met de Groninger Johannes Hinderikus Harmannus Raken. Ze kregen dochter Catharina, die de moeder werd van de vader van de oma van Jochem. Zodoende.


Zelf aan de slag met uw familiegeschiedenis? Ga naar CBG|Centrum voor familiegeschiedenis


zaterdag 6 februari 2016

Verborgen Verleden zaterdag 6 februari 2016 Mark Tuitert



De basis voor elke aflevering van Verborgen Verleden wordt gelegd met behulp van het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis. In de uitzending wordt een aantal familielijnen uitgewerkt voor de zoektocht van de hoofdpersoon, maar er zijn natuurlijk nog veel meer verhalen te vertellen. Naar aanleiding van ons onderzoek geven we op deze pagina’s nog wat extra informatie bij de betreffende uitzending.
 



De uitzending gaat vooral over de joodse oorsprong van de familie Koperberg – de familie van Marks moeder. Overgrootvader Anton Koperberg was hoofd van de RK jongensschool in Lichtenvoorde, waar hij ook leiding gaf aan de katholieke sportvereniging en het muziekcorps. Twee generaties eerder, in 1831, had de joodse voorvader besloten zijn kinderen katholiek te laten dopen en opvoeden. Was het uit overtuiging of uit welbegrepen eigenbelang? In Eindhoven krijgt Mark verhalen te horen over twee families Koperberg die elkaar naar het leven stonden en over vechtpartijen in de synagoge tussen verschillende neven; en hij leest een verslag over de jodenhaat in het begin van de negentiende eeuw van de overwegend katholieke bevolking tijdens een joodse begrafenis. Veel joodse Koperbergen zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog vermoord in Auschwitz; de katholieke trouwden met goed katholieke meisjes en overleefden de oorlog. Mark is duidelijk aangedaan, dit had hij graag met zijn moeder willen delen.
Voor informatie over onderzoek naar joodse voorouders kunt u hier terecht.
 
Zeer Oude voormoeder
Mozes Hertog Koperberg (1777-1845) was degene die samen met zijn vrouw Anna Rosenblad besloot hun kinderen rooms-katholiek te dopen. Mozes’ moeder heette Ida Levie Zilverberg. Ida Levie Zilverberg overleefde haar man Hertog Mozes ruimschoots. Zij stierf in 1848, op 104-jarige leeftijd.
In 1844 was haar honderdste verjaardag reden voor een advertentie in de krant, waarin aan een gevoel van dankbaarheid jegens ‘het Opperwezen’ werd uiting gegeven ‘daar het den Hemel heeft behaagt bij hare hooge jaren, haar eene volmaakte Gezondheid te doen genieten, en het genoegen heeft van 4 Kinderen, 14 Kleinkinderen , en 28 Achterkleinkinderen onder haren Familiekring te bezitten.’

Moord in de herberg
Een verre voorvader in de vaderlijn Tuitert was Hendrik van Hummel (1699-1746). Hendrik van Hummel was de waard van herberg De Drie Kieften in Epse (Gorssel). In de nacht van 13 november 1746 werd hij vermoord door zijn gast Jan van Nissel. Ze hadden die avond met zijn drieën zitten drinken: de waard Hendrik, zijn vrouw Hendrina Gerrits en Jan van Nissel. Op een gegeven moment wilden de waard en zijn vrouw naar bed maar Van Nissel wilde nog iets drinken. De waard ging uiteindelijk de kelder in om een nieuwe kruik bier te halen en werd toen van achteren met een bijl geslagen door Van Nissel en vervolgens met een mes gestoken tot hij dood was. Daarna had Jan van Nissel de vrouw van de Waard én haar oude vader met datzelfde mes gestoken – zeggende ‘Du alde Canaille, ik zal dij ook wat geven’ –, had geld en spullen meegenomen en was ervandoor gegaan. Hij werd uiteindelijk gepakt in herberg De Wildeman in Twente, waar hij te paard naartoe was gevlucht.
Jan Jacob van Nispen werd veroordeeld tot de doodstraf. 10 december 1746  werd hij op een houten kruis gebonden, zijn armen en benen werden ‘aan stukken geslagen’ en vervolgens werd zijn hoofd er met een bijl afgeslagen. Tevens werd bepaald ‘dat zijn lichaam aldaar op een Rat staande op een paal zal worden geleit, en met ketenen daaraan gehegt, en zijn hooft daar boven op een pinnen worden gezet, anderen ten afschuwelijke exempel’.
Van Nispens vrouw Dorothea Louisa Magnus werd veroordeeld tot levenslange verbanning uit de provincie en ook de waardin van De Wildeman werd gestraft omdat ze de moordenaar had geholpen. (Het volledige procesdossier is te vinden in het Oud Rechtelijk Archief van het Scholtambt Zutphen.)

De herberg bestaat niet meer maar er is wel een GPS-wandelroute ‘DeDrie Kieften’. Maar of daarin ook het verhaal over de moord wordt verteld?   

De naam Tuitert
Garrit Hendriks van Hummel (1725-1803), zoon van de vermoorde Hendrik van Hummel, droeg als eerste de achternaam Tuijtert.
Opmerkelijk detail: Garrits kleinzoon Lammert Tuitert trouwde in 1822 te Gorssel met Catharina Kiewiet (geboren te Epse)

Voor onderzoek naar familienamen zie onze familienamenbank

Het huwelijk van de tuinknecht en de dienstmeid
Marks overgrootvader Gerrit Jan Tuitert die tussen 1891 en 1957 leefde en (als landbouwer) werkte in Holten, trouwde in 1919 met de Holtense Janna Hendrika Stitteler. Zouden zij geweten hebben dat er in de familie Stitteler zo’n tachtig jaar voor hún huwelijk een nogal bijzonder huwelijk was gesloten?
Jan Willem Stittelaar, geboren in Diepenveen, zo’n twintig kilometer ten westen van Holten, trouwde op 4 juli 1840 op het Landgoed Vollenhoven in De Bilt met Ourika Jacoba Elisabeth Salawatta. Jan Willem werkte daar als tuinknecht en Ourika was er dienstmeid.
Jan Willem was 23 jaar en zijn huwelijksgetuigen waren de 26-jarige Aalbert Stittelaar uit Diepenveen, zijn broer of neef, en de 61-jarige Jan Overeem, tuinman te De Bilt.
Voordat het huwelijk gesloten kon worden moest er echter een ‘akte van bekendheid’ worden opgemaakt voor Ourika, aangezien noch haar ouders noch haar geboortedatum of -plaats bekend waren, zodat, aldus de akte, ‘van haren juisten ouderdom, uit hoofde van hare geboorte uit eene der onbeschaafde en buiten de Nederlandsche bezittingen wonende volksstammen geen bewijs hoegenaamd kan geleverd worden’. Haar werkgever, de hoofdbewoner van Huize Vollehoven was Godert baron van der Capellen, minister van staat en gouverneur generaal van Nederlands Oost-Indië. Hij verklaarde dat Ourika in 1824 als meisje van ‘oogenschijnlijk ten minste zeven jaren oud’ door de ambtenaar J. Bik onder zijn bescherming was gesteld, ‘hebbende die ambtenaar dat kind hetwelk op een der Papoesche Eilanden en alzoo buiten de Ned. O.I. bezittingen is geboren, ontvangen uit handen van Inlandsche Zeevaarders die het waarschijnlijk geroofd hadden’. In 1826 had Van der Capellen het Papoea-meisje mee naar Nederland genomen. Zij had christelijk onderwijs genoten in en was in 1839 gedoopt. 
Jan Willem en Ourika kregen tenminste één dochter, die ze Elisabeth noemden.
Grappige bijkomstigheid: Landgoed Vollenhoven is tegenwoordig een populaire trouwlocatie.

Zelf aan de slag met uw familiegeschiedenis? Ga naar CBG|Centrum voor familiegeschiedenis

RootsTech dag 2: finale voor de Innovator Showdown

RootsTech begon vrijdag 5 februari 2016 met een heus VIP-ontbijt. Tijdens dit onbijt kwam de interessante FamilySearch App Gallery ter sprake. Dit is de plek om apps te vinden die u helpen bij het zoeken, verbinden, organiseren en ontdekken van uw familiegeschiedenis. De App Gallery van FamilySearch bestaat pas 1 jaar, maar biedt nu al een overzicht van 108 apps! De apps zijn door FamilySearch en andere individuen en bedrijven gerealiseerd en maken op de een of andere manier gebruik van FamilySearch-gegevens.
Er zijn apps die je helpen bij het zoeken door historische bronnen in je zoektocht naar je voorouders. Ook zijn er speciale apps die je helpen een stamboom te bouwen en andere die je wijzen op de plekken in je stamboom die meer aandacht verdienen. Ook zijn er apps die er voor zorgen dat je de gegevens uit je stamboom op interessante manieren kunt presenteren. Daarnaast is ook een speciale categorie apps die helpt bij het vinden, bewaren en delen van familieherinneringen. Kortom, er zijn allerlei soorten apps die interessant zijn voor stamboomonderzoekers.

Ook vond op vrijdag de finale van de Innovator Showdown plaats. Hier werd al eerder over geschreven in de blog over de Roots Tech Innovator Summit, de specialisten dag voorafgaand aan de publieksbeurs. In de Innovator Showdown werd gestreden naar de titel bestse nieuwe app in de familiegeschiedenis-industrie. Van maar liefst 64 inzendingen bleven twaalf halve finalisten over die woensdag streden om een plek in de finale. De zes finalisten moesten vrijdag hun project presenteren en vragen van de jury beantwoorden. Uiteindelijk werden vier winnaars gekozen die elk een deel van de 100.000 dollar aan prijzengeld kregen om hun idee te realiseren. De jury koos drie winnaars en er was ook een publieksprijs van 10.000 dollar.
De eerste die zijn project vrijdag mocht presenteren was AncestorCloud, een initiatief uit Utah dat mensen met elkaar verbindt om samen onderzoek te doen. Vergelijkbaar met een marktplaats inclusief betaalmodule waarbij de vrager de dienstverlener betaalt. Idee is dat zaken worden aangeboden als opzoekwerk in een archief,  vertaalwerk of transcribeerwerk. Inmiddels bestaat de app een paar maanden en bestaat de grootste gebruikersgroep uit vrouwen tussen de dertig en vijftig jaar. Dit lijkt opmerkelijk aangezien in Nederland het grootste deel van de genealogen uit mannen bestaat, maar wellicht is het te verklaren. In Amerika zijn namelijk meer vrouwelijke dan mannelijke genealogen. Uit enquêtes blijkt dat vrouwen meer geïnteresseerd zijn in recentere generaties en mannen juist meer in de oudere generaties. Aangezien er in de VS door het migratieverleden van mensen meer moeite moet worden gedaan om oudere generaties op te sporen, verklaart dit wellicht de verhouding tussen mannelijke en vrouwelijke genealogen.

Om niet te ver af te dwalen gaan we weer terug naar de presentaties van de finalisten. De volgende finalist was JRNL, een initiatief uit Las Vegas. JRNL staat voor Journaling App for Personal Journal Keeping. In de app worden alle gegevens uit social media en uit je eigen smartphone over jezelf en/of je kinderen bij elkaar gebracht, na een curatieslag. De niet relevante zaken worden eruit gefilterd en de interessante informatie blijft bewaard en wordt van context voorzien. Het uiteindelijke resultaat kan een hard copy boek zijn.

De volgende kandidaat die zich mocht presenteren was Studio Legacy Republic, een initiatief uit Californië dat op RootsTech wordt gelanceerd. Het idee is om via een app fotoalbums die anders na de dood van familieleden verloren gaan te digitaliseren. Er wordt binnen het initiatief ook gezocht naar zogenoemde Legacy Makers die families willen helpen hun fotoalbums te digitaliseren. Door de albums te digitaliseren kunnen de herinneringen bewaard blijven en de foto’s gemakkelijker gedeeld worden onder familieleden.

Vervolgens mocht TapGenes, een initiatief uit Chicago zich presenteren. Dit is een app die inspeelt op de gezondheidszorg, het zal dan ook niet verbazen dat de jury bij deze app veel vragen over privacy had. De initiatiefnemers garandeerden de jury dat de app-gebruiker de absolute controle heeft over de gegevens. Het idee achter de app is dat wanneer je van iedereen in de familie de ziektegeschiedenis vastlegt, je dit kun gebruiken voor bijvoorbeeld preventief onderzoek. Het idee is om met de app zogenoemde Genealogy Health Trees te ontwikkelen, stambomen kunnen worden geïmporteerd en worden verrijkt met gezondheidsgegevens. De initiatiefnemers denken dat het zelfs zonder DNA-onderzoek interessante informatie op kan leveren.
Vervolgens was de Historyproject, een initiatief uit Oakland aan de beurt. Het idee van deze app is een vernieuwde tijdscapsule waarbij gegevens uit social media, gedigitaliseerde familiearchieven, tijdgebonden iconen uit de wereld van de muziek, literatuur, kranten, etc. worden samengebracht. In de app kan de informatie worden gefilterd en relevante informatie behouden worden en verrijkt worden met context. De app kan uiteindelijk een hard copy boek als resultaat hebben. Idee achter de app is dat veel born-digital materiaal gemakkelijk verloren gaat.

Tot slot mocht Twile, een initiatief uit Engeland zijn app presenteren. Dit is een app waarbij met een geïmporteerde gedcom een mooi vormgegeven tijdlijn kan worden ontwikkeld. Aan de tijdlijn kunnen allerlei zaken, mijlpalen, worden toegevoegd. Denk hierbij aan de eerste stapjes, eerste woordjes, de tandenfee, etc. Door het chronologisch presenteren van gebeurtenissen over meerdere personen en plaatsen vertellen familieverhalen zich haast als vanzelf en wordt de samenhang in één oogopslag duidelijk. Inmiddels zijn al meer dan 1 miljoen verhalen aan de Twile-tijdlijn toegevoegd.
Vorig jaar won StoryWorth de Innovator Showdown. StoryWorth is een app waarmee je vragen kunt stellen aan familieleden. Deze vragen en antwoorden kun je vervolgens bewaren. Inmiddels werkt StoryWorth samen met de FamilySearch Family Tree waardoor de gegevens in de stamboom kunnen worden geïntegreerd. Maar wie zijn de winnaars van dit jaar? Dit jaar viel Twile dubbel in de prijzen. Twile kreeg zowel de publieksprijs van 10.000 dollar als de derde prijs van de jury. De uiteindelijke drie winnaars van 2016 waren:
  1. Eerste prijs (45.000 dollar): TapGenes
  2. Tweede prijs (29.000 dollar): Studio Legacy Republic
  3. Derde prijs (16.000 dollar): Twile (en publieksprijs 10.000 dollar)
Tot slot is het nog interessant om te vermelden dat na het lezen over deze apps, ook het ouderwetse hard copy boek nog steeds toekomst heeft. Zo werd tijdens een van de presentaties aangehaald dat van alle studenten op een college of universiteit maar liefst 85% de voorkeur geeft voor een papieren hard copy boek tegenover een digitale variant. Dat betekent dat digital only diensten moeten nadenken over papieren afgeleide versies. Toevalligerwijs wil het dat dit onderwerp ook werd aangehaald in het artikel Wat doen we met papieren boeken in het magazine van de Koninklijke Bibliotheek van januari 2016. Hoogleraar boekwetenschap Lisa Kuitert vertelt in dit artikel dat blijkt dat het lezen van papier tot een beter tekstbegrip leidt dan wanneer men een e-book leest. Dit onderzoek is uitgevoerd onder jonge kinderen, die met de iPad in de hand zijn opgegroeid. Van een generatiekloof tussen ‘digital natives’ en ouderen is dus geen sprake. Bovendien wordt je ook minder afgeleid wanneer je een fysiek boek leest, dan wanneer je vanaf een scherm informatie tot je neemt. Daarbij blijkt dat andere zintuigen eveneens een rol spelen bij de informatieverwerking, door middel van reuk en tastzin worden de hersenen bij het lezen van een papieren boek gestimuleerd informatie te verwerken.

Benieuwd hoe de andere dagen van RootsTech waren? Lees ook onze blogs over de openingsdag en de specialisten-dag voorafgaand aan de publieksbeurs.

vrijdag 5 februari 2016

Opening RootsTech: Celebrating Families accross Generations

De openingsdag van RootsTech , het grootste evenement op het gebied van familiegeschiedenis in de wereld, is achter de rug. Onze Ruud Straatman, hoofd sector Digitale Producten, is aanwezig en wat opvalt is dat de beurs volop wordt bezocht door een bijzonder jong publiek. Van de 25.000 bezoekers zijn op RootsTech meer dan 7.000 jonger dan 18 jaar! Dit is geheel in lijn met het groeiende aantal tieners als gebruiker van FamilySearch, in het Amerikaans beter bekend onder de naam ‘millennials’, oftewel in het Nederlands Generatie Y. RootsTech is er echter niet alleen voor de bezoekers in het Salt Palace Convention Center in San Francisco. De presentaties zijn ook live te volgen via een internet stream. Zo’n 125.000 mensen volgen die stream, volgens Steve Rockwood, CEO van FamilySearch.
Dit jaar is het thema van het congress “Celebrating Families across Generations”. Dit thema is gekozen met het achterliggende idee om nieuwkomers aan te trekken en enthousiast te maken voor familiegeschiedenis. De publieksbeurs werd gisteren, donderdag 4 februari 2016, geopend door Rockwood die meteen op het thema aanhaakte. Hij stelde dat de aandacht van niet-genealogen bereikt kan worden door te focussen op de personen, in plaats van het genealogisch onderzoek. De latent geïnteresseerde haken volgens Rockwood snel af als het te abstract of over een te ver verleden gaat. Die groep is meer geïnteresseerd in de emotionele kant van de genealogie en zullen dus eerder gegrepen worden door verhalen over één of enkele recente personen aan de hand van biografische gegevens en familieverhalen. Familiegeschiedenis begint volgens Rockwood immers bij het hart, later volgt het verstand. Hierop aanhakend legt hij uit dat de echte genealogen juist wel voor de inhoud gaan.

Naast de opening van Rockwood waren er tijdens de openingsdag ook key note presentaties van onder meer Paula Madison, documentaire filmmaker en Bruce Feiler, columnist van de Sunday New York Times. Feiler ging in zijn presentatie in op drie manieren om de familieband te versterken:
  1. Schrijf een missie voor je familie
  2. Speel storytelling spelletjes
  3. Vertel je familiegeschiedenis
Over dit laatste zegt Feiler dat het volledige verhaal niet altijd nodig is. Sterker nog, de beste manier om een uitgebreid verhaal te vertellen is aan de hand van een kleiner verhaal. Uit onderzoek blijkt zelfs dat kinderen die meer weten over hun ouders, grootouders en andere familieleden – zowel de positieve als negatieve verhalen – een hoger gevoel van eigenwaarde hebben en meer vertrouwen om hun eigen uitdagingen aan te gaan. Hij refereert tijdens zijn presentatie ook naar artikelen die hij eerder schreef voor de New York Times en de Huffington Post.
Een bijzonder intrigerend verhaal was dat over Samuel Lowe en zijn nakomelingen in Verenigde Staten en China dat werd vertelt door producent Paula Williams Madison. Het verhaal start bij Paula Williams Madison en haar twee broers Elrick en Howard Williams die in Harlem zijn opgevoed door hun Chinees-Jamaicaanse moeder Nell Vera Lowe. De drie kinderen van Lowe starten hun zoektocht bij de Toronto Hakka Chinese Conference waar ze leden van de Chinees-Jamaicaanse community leren kennen. Tijdens hun zoektocht maken ze reizen naar Jamaica en leren meer over hun grootvader en het leven dat begon in Mocho, Clarendon Parish, en eindigde met een succesvol bedrijf in St. Ann´s Bay. In 1933 is hij echter vertrokken uit Jamaica om voorgoed naar China te gaan. De broers en zus reizen samen met zestien andere familieleden naar de twee Chinese steden ShenZhen en GuangZhou om hun stamboomonderzoek naar een nieuw level te brengen. Samen bezoeken ze het dorp van hun voorouders en vinden ze documentatie waaruit blijkt dat hun familie tot 3.000 geleden te herleiden is, tot 1006 voor Christus. De reis eindigt uiteindelijk in een onvergetelijke familie reünie met driehonderd nakomelingen van hun Chinese grootvader. Nieuwsgierig naar de zoektocht? Bekijk ook de website Finding Samuel Lowe.

Naast vele presentaties was er ook een uitgebreide beurs met stands van meer dan tweehonderd exposanten en leveranciers. In de Expo Hall was ook een speciale ‘Innovator Alley’ waar de twaalf halvefinalisten van de Innovator Showdown Semifinal Round vertegenwoordigd zijn met een stand. Meer informatie over deze finalisten is te vinden in onze blog over de dag voorafgaand aan de publieksbeurs: RootsTech Innovator Summit: specialisten-dag waar genealogie en technologie samenkomen.
Nieuwsgierig naar de presentaties die al geweest zijn? Ze zijn nog terug te zien! Vanmiddag start de tweede dag en deze is ook weer live te volgen via de internet stream.

Benieuwd hoe de dag voorafgaand aan de publieksbeurs was? Lees ook onze blog over de specialisten-dag.

donderdag 4 februari 2016

RootsTech Innovator Summit: specialisten-dag waar genealogie en technologie samenkomen



Rootstech is een jaarlijks genealogisch congres. Tijdens het congres ontmoeten genealogische technologie en inhoud elkaar. De belangrijke spelers op de internationale genealogische markt zijn er en presenteren en bespreken nieuwe ontwikkelingen. Namens het CBG is Ruud Straatman, hoofd sector Digitale Producten, aanwezig. Gisteren, woensdag 3 februari 2016, werd voorafgaand aan de publieksbeurs een dag gehouden voor innovatieve specialisten van over de hele wereld, de zogenoemde RootsTech Innovator Summit. Onze Ruud was bij die dag aanwezig en deelt zijn kennis in deze blog.

Het belangrijkste tijdens de RootsTech Innovator Summit was de zogenoemde Innovator Showdown Semifinal Round. Van maar liefst 64 inzendingen zijn twaalf finalisten overgebleven die proberen de titel beste nieuwe app in de familiegeschiedenis-industrie in de wacht te spelen. De twaalf genomineerden hielden presentaties van twee minuten gevolgd door twee minuten vragen van de jury. Na afloop bleven de zes onderstaande finalisten over die vrijdag in de finale staan. Uiteindelijk worden vier winnaars gekozen die elk een deel van de 100.000 dollar aan prijzengeld krijgen om hun idee te realiseren. Opvallend aan de zes finalisten is dat zij allen een commerciële achtergrond hebben. Ook viel op dat verschillende initiatieven het plan hadden om de data van social media te hergebruiken. Voor een overzicht van de twaalf genomineerden zie ook de blog van Familysearch.

De zes genomineerden:
  • AncestorCloud: initiatief uit Utah dat mensen met elkaar verbindt om samen onderzoek te doen. Vergelijkbaar met een marktplaats inclusief betaalmodule waarbij de vrager de dienstverlener betaalt. Idee is dat zaken worden aangeboden als opzoekwerk in een archief,  vertaalwerk of transcribeerwerk.
  • Studio Legacy Republic: initiatief uit Californië waarbij het idee is om via een app fotoalbums die anders na de dood van familieleden verloren gaan te digitaliseren. Er wordt binnen het initiatief ook gezocht naar zogenoemde Legacy Makers die families willen helpen hun fotoalbums te digitaliseren. Door de albums te digitaliseren kunnen de herinneringen bewaard blijven en de foto’s gemakkelijker gedeeld worden onder familieleden.
  • TapGenes: initiatief uit Chicago dat inspeelt op de gezondheidszorg. Wanneer je van iedereen in de familie de ziektegeschiedenis vastlegt, kun je dit gebruiken voor bijvoorbeeld preventief onderzoek. Het idee is om met de app zogenoemde Genealogy Health Trees te ontwikkelen, stambomen kunnen worden geïmporteerd en worden verrijkt met gezondheidsgegevens. De initiatiefnemers denken dat het zelfs zonder DNA-onderzoek interessante informatie op kan leveren.
  • Historyproject: initiatief uit Oakland. Het idee is een vernieuwde tijdscapsule waarbij gegevens uit social media, gedigitaliseerde familiearchieven, tijdgebonden iconen uit de wereld van de muziek, literatuur, kranten, etc. worden samengebracht. In de app kan de informatie worden gefilterd en relevante informatie behouden worden en verrijkt worden met context. De app kan uiteindelijk een hard copy boek als resultaat hebben. Idee achter de app is dat veel born-digital materiaal gemakkelijk verloren gaat.
  • JRNL: initiatief uit Las Vegas. JRNL staat voor Journaling App for Personal Journal Keeping. In de app worden alle gegevens uit social media en uit je eigen smartphone over jezelf en/of je kinderen bij elkaar gebracht, na een curatieslag. De niet relevante zaken worden eruit gefilterd en de interessante informatie blijft bewaard en wordt van context voorzien. Het uiteindelijke resultaat kan een hard copy boek zijn.
  • Twile: initiatief uit Engeland waarbij met een geïmporteerde gedcom een mooi vormgegeven tijdlijn kan worden ontwikkeld. Aan de tijdlijn kunnen allerlei zaken, mijlpalen, worden toegevoegd. Denk hierbij aan de eerste stapjes, eerste woordjes, de tandenfee, etc.
Naast deze Innovator Showdown Semifinal Round vond er op deze specialisten-dag nog veel meer plaats. Zo hield de nieuwe CEO van FamilySearch, Steve Rockwood, zijn eerste publieke optreden. Rockwoods optreden deed een beetje denken aan Steve Jobs; vol energie als een beschaafde stand up komediant, met zorgvuldig gedoseerde humor, onstuitbaar optimisme en een zeer casual uitstraling. Rockwood heeft een achtergrond in de customer service, een centrale pijler binnen de ambities van FamilySearch.

Ook werd er tijdens de specialisten-dag een 'Family History Technology Workshop' verzorgd door FamilySearch over de technologie van de toekomst. Hierbij liet het softwarebedrijf zien dat zij niet alleen streven naar software waarmee je een stamboom kunt bouwen, maar software die je helpt als een soort persoonlijke assistent. Het idee is dat de software de gebruiker attendeert op gaten in data, tips geeft waar de ontbrekende data te vinden zijn, helpt met vertalen en transcriberen, informatie heeft over welke gemeentegrenzen er vroeger waren en hoe plaatsen vroeger heetten, welke naamvarianten er bestaan, etc. De technologie om dit te realiseren zou volgens FamilySearch binnen tien jaar werkelijkheid kunnen zijn. Het gaat hierbij om software met een ingebouwde Siri, oftewel kunstmatige intelligentie. Deze combinatie van kennis en kunde komt ook terug in de presentatie van Ken Krogue. Hij sprak over het belang van kennis in relatie tot interactie met het publiek.

Vanmiddag start de publieksbeurs Rootstech in Salt Lake City. De openingssessie, om 16.30uur (het is in Salt Lake City dan 8.30) is altijd een mooi spektakel. Voor wie geïnteresseerd is, de opening is live te volgen via internet. Ook een deel van de andere activiteiten wordt live uitgezonden, meer informatie is te vinden in het overzicht van de live streams.